Bəzən insan həddindən artıq nəzakətli davranıb gülümsəyə, eyni zamanda gizli eyhamlar, sarkazm və ikimənalı komplimentlərlə ətrafındakıları alçalda bilər. Psixoloqlar belə davranışı nifrət və passiv aqressiya ilə əlaqələndirirlər.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə "Siliconcanals" yazıb. 

Açıq münaqişədən fərqli olaraq, gizli düşmənçilik insana sakit və mehriban görünüşünü qorumağa imkan verir.

Nifrət qəzəbdən onunla fərqlənir ki, konkret hərəkətdən daha çox insanın özünə yönəlir. Mesaj "sən nəsə səhv etmisən" deyil, "sən məndən aşağısan" formasında olur.

Bu davranış gözlərini çevirmək, lağ etmək, sarkazm, nümayişkaranə ah çəkmək və ya zahirən qayğıkeş görünən ifadələr şəklində özünü göstərə bilər.

Münasibətləri araşdıran Con Qottman ər-arvadların davranışlarını öyrənərkən nifrəti münasibətlər üçün ən dağıdıcı amillərdən biri adlandırıb. Onun müşahidələrinə görə, tərəflərdən birinin digərini hörmətə daha az layiq insan kimi görməyə başlaması xüsusilə təhlükəlidir.

Gizli aqressiya iş yerində necə özünü göstərir

İş yerində belə davranışı müşahidə etmək xüsusilə çətin ola bilər. İnsan səsini qaldırmır və nadir hallarda mübahisəyə girir, lakin həmkarlarını davamlı şəkildə dəyərsizləşdirə bilər.

Məsələn, birbaşa tənqid əvəzinə gülümsəyərək və nümayişkaranə qayğı göstərərək "Sadəcə narahatam ki, o, işin öhdəsindən gəlmir" deyə bilər.

Problem ondadır ki, belə epizodları açıq münaqişə adlandırmaq çətindir. Lakin bu tip qeydlərin mütəmadi təkrarlanması insanın özünəinamını sarsıda və kollektivdə zəhərli atmosfer yarada bilər.

Təhlükəli və ikimənalı komplimentlər

Digər geniş yayılmış üsul eyni zamanda gizli təhqir ehtiva edən komplimentdir.

Məsələn: "Yaşına görə çox yaxşı görünürsən" və ya "Sənin bunu belə yaxşı bacarmağın təəccüblüdür".

İkimənalı komplimentlərlə bağlı araşdırmalar göstərib ki, insanlar belə ifadələrdən həm mehriban görünmək, həm də öz üstünlüklərini vurğulamaq üçün istifadə edə bilərlər. Lakin belə sözlər ünvanlandığı şəxsin motivasiyasını azalda və ünsiyyətdən aldığı təəssüratı korlaya bilər.

Bu cür ifadələrin əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, onları asanlıqla təkzib etmək mümkündür. Qarşı tərəf inciyərsə, insan həmişə "Mən sadəcə sənə kompliment etmişdim" deyə bilər.

Bunun təsadüf olmadığını necə anlamaq olar?

Psixoloqlar tək-tək hallara deyil, təkrarlanan davranış modelinə diqqət yetirməyi məsləhət görürlər.

Birincisi – ətrafdakıların reaksiyası. Əgər sancaq kimi sözlər xüsusilə başqa insanların yanında tez-tez səslənirsə, ola bilər ki, həmin şəxsin məqsədi problemi həll etmək deyil, öz üstünlüyünü nümayiş etdirməkdir.

İkincisi – irada münasibət. Əgər insan təsadüfən kobud davranıbsa, adətən bunu etiraf edib üzr istəyə bilir. Davamlı davranış modeli olduqda isə qarşı tərəfdən "həddindən artıq həssassan" kimi ittihamlar və ya vəziyyəti başqa cür təqdim etmək cəhdləri eşidilə bilər.

Üçüncüsü – təkbətək və başqalarının yanında davranış. Əgər insanın sizə münasibəti həmkarlarının və ya dostlarının yanında nəzərəçarpacaq dərəcədə dəyişirsə, bu da narahatedici siqnal ola bilər.

Samir