Görmənin bulanıqlaşması, göz ağrısı və ya rənglərin solğun görünməsi çox vaxt yorğunluq, eynək problemi və ya uzun müddət ekran qarşısında işləmə ilə əlaqələndirilir. Lakin bu şikayətlər sinir sisteminin xroniki xəstəliyi olan dağınıq sklerozun (multipl skleroz) ilk əlamətlərindən də biri ola bilər.
HİT.az egeszsegkalauz.hu saytına istinadən xəbər verir ki, dağınıq skleroz immun sisteminin sinir liflərini qoruyan mielin qişasına hücum etdiyi autoimmun xəstəlikdir. Nəticədə beyinlə bədənin müxtəlif hissələri arasında sinir impulslarının ötürülməsi pozulur.
Görmə siniri və göz hərəkətlərinə cavabdeh sinir yolları mərkəzi sinir sisteminin bir hissəsi olduğundan, xəstəlik bir çox hallarda ilk dəfə məhz görmə pozğunluqları ilə özünü göstərir. Bəzi insanlarda bu əlamətlər keyimə, yeriş pozğunluğu və ya tarazlıq problemlərindən daha əvvəl meydana çıxır.
Mütəxəssislərin fikrincə, oftalmoloq müayinəsi, xüsusilə optik koherent tomoqrafiya (OKT) müayinəsi xəstəliyin erkən aşkarlanmasında mühüm rol oynaya bilər.
Dağınıq sklerozun ən geniş yayılmış göz əlamətlərindən biri optik nevrit – yəni görmə sinirinin iltihabıdır. Bu, bir çox hallarda xəstəliyin ilk əlaməti hesab olunur.
Simptomlar adətən bir neçə saat və ya gün ərzində inkişaf edir. Xəstə birdən-birə bir gözlə əvvəlkindən daha zəif gördüyünü, sanki gözünün qarşısında boz duman yarandığını hiss edir. Əksər hallarda yalnız bir göz zədələnir və görmə zəifləməsi göz hərəkəti zamanı ağrı ilə müşayiət olunur.
Görmə sinirinin zədələnməsi yalnız görmə itiliyinə deyil, rənglərin qəbuluna da təsir göstərir.
Xüsusilə qırmızı rəng əvvəlki qədər parlaq görünmür. Eyni əşya bir gözlə baxdıqda digərinə nisbətən daha solğun görünə bilər. Bəzən bu dəyişikliklər görmə zəifləməsindən əvvəl müşahidə olunur.
Dağınıq skleroz zamanı yalnız bulanıq görmə yaranmır.
Bəzi pasiyentlərdə kontrastı seçmək çətinləşir və ya görüntünün "solduğu" hissi yaranır. Digərləri oxuyarkən sətirləri izləməkdə çətinlik çəkir və ya gözlərin koordinasiyalı hərəkət etmədiyini hiss edir.
Bundan əlavə, görmə sahəsinin bir hissəsinin itməsi, hərəkət edən obyektləri izləməkdə çətinlik və ya görüntünün yerindən sürüşməsi hissi də sinir sisteminin zədələnməsinə işarə edə bilər.
Dağınıq skleroz zamanı görmə problemləri yalnız görmə siniri ilə bağlı olmur. Xəstəlik göz hərəkətlərini idarə edən sinir yollarını da zədələyə bilər ki, bu da ikiqat görməyə səbəb olur.
Bu əlamət adətən qəfil yaranır və oxumaq, avtomobil idarə etmək, pilləkənlə qalxmaq kimi gündəlik fəaliyyətləri xeyli çətinləşdirir. Gənc yaşlarda yaranan ikiqat görmə dağınıq sklerozun mümkün əlamətlərindən biri hesab olunur.
Xəstəliyin daha nadir əlamətlərindən biri nistaqm – gözlərin ritmik və qeyri-iradi hərəkətləridir.
Belə hallarda insan ətraf mühitin titrədiyini və ya yerindən oynadığını hiss edə bilər. Bu simptom adətən yorğunluq və stress zamanı daha da güclənir.
Dağınıq skleroz zamanı bədən temperaturunun yüksəlməsi mövcud simptomların müvəqqəti güclənməsinə səbəb ola bilər.
İsti vanna, sauna, intensiv fiziki fəaliyyət və ya hərarət zamanı görmə müvəqqəti pisləşə bilər. Bu vəziyyət "Uhthoff fenomeni" adlanır.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu hal mütləq yeni xəstəlik tutmasının baş verdiyi anlamına gəlmir, sadəcə artıq zədələnmiş sinir yollarının fəaliyyətinin müvəqqəti pozulmasını göstərir.
Dağınıq sklerozun diaqnostikası çox vaxt oftalmoloq kabinetində başlayır. Çünki xəstələr adətən qəfil görmə zəifləməsi və ya göz hərəkəti zamanı ağrı səbəbindən həkimə müraciət edirlər.
Sonrakı mərhələdə nevroloqun müayinəsi, maqnit-rezonans tomoqrafiyası (MRT) və xüsusi oftalmoloji testlər aparılır. Ən vacib müayinələrdən biri olan optik koherent tomoqrafiya (OKT) tor qişa və görmə sinirindəki hətta kiçik dəyişiklikləri belə ağrısız şəkildə müəyyən etməyə imkan verir.
Bir gözdə qəfil görmə zəifləməsi, göz hərəkəti zamanı ağrı, ikiqat görmə və ya rəngləri fərqli qəbul etmə halları yaranarsa, vaxt itirmədən oftalmoloqa və ya nevroloqa müraciət etmək tövsiyə olunur.
Hətta səbəb dağınıq skleroz olmasa belə, erkən müayinə düzgün diaqnozun qoyulması və vaxtında müalicəyə başlanılması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
Samir
