Avropa İttifaqı ölkələri NATO-ya tam güvənmədən öz daxilində qarşılıqlı müdafiə mexanizminin necə işləyə biləcəyini aktiv şəkildə müzakirə edir. Bu müzakirələr ABŞ-dakı siyasi bəyanatların Avropanın təhlükəsizlik zəmanətlərinə dair narahatlıqları artırması fonunda güclənib.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “The New York Times” yazır.

Müzakirələrin mərkəzində Avropa İttifaqı Müqaviləsinin 42.7-ci maddəsi dayanır. Bu maddəyə görə, üzv ölkələrə hücum edilərsə, digər Aİ dövlətləri hərbi, humanitar və maliyyə yardımı göstərməyə borcludur. Lakin bu müddəa indiyədək yalnız bir dəfə — 2015-ci ildə Paris terror hücumlarından sonra Fransa tərəfindən tətbiq edilib.

Avropa rəsmiləri bu maddənin daha aktiv istifadəsini nəzərdən keçirirlər. Bunun əsas səbəbi ABŞ-ın NATO-dakı rolunun zəifləyə biləcəyi ilə bağlı müzakirələrdir. Belə bir ssenaridə Avropa qitəsinin öz müdafiəsini daha çox öz gücü ilə təmin etməsi ehtiyacı yarana bilər.

Eyni zamanda ekspertlər qeyd edir ki, Aİ NATO kimi vahid hərbi struktur deyil. Blok daxilində koordinasiya çətinlikləri, müxtəlif hərbi qaydalar, büdcə fərqləri və vahid komandanlığın olmaması ciddi maneələr yaradır.

Bəzi Avropa siyasətçiləri, o cümlədən Polşanın xarici işlər naziri Radoslav Sikorski, NATO olmadan Aİ çərçivəsində effektiv müdafiə sisteminin qurulmasını çətin hesab edir və bunun üçün müqavilə dəyişikliklərinin lazım ola biləcəyini bildirir.

Buna baxmayaraq, Brüssel 42.7-ci maddənin böhran şəraitində necə işləyə biləcəyini yoxlamaq üçün ssenari məşqləri və test müzakirələri aparmağı planlaşdırır.

Eyni zamanda Aİ-də “istəklilər koalisiyası” konsepsiyası da inkişaf etdirilir. Bu formatda ayrı-ayrı ölkələr müəyyən hərbi əməliyyatlarda, xüsusilə sülhməramlı missiyalarda birgə fəaliyyət göstərə bilirlər.

Qeyd edək ki, Donald Tramp ABŞ-ın NATO-dan çıxma ehtimalını istisna etməyib və alyansı “kağız üzərində pələng” adlandırıb. Bu fon Avropada ABŞ olmadan kollektiv təhlükəsizliyin təmin olunması barədə müzakirələri gücləndirib.

Samir