Müasir texnoloji vasitələrdən fərqli olaraq, ibtidai insanların ov üçün hazırladığı ilk silahlar arxeoloji qazıntılar nəticəsində üzə çıxarılıb. Yüz minlərlə illik tarixə malik bu ağac və daş nümunələri ilk icmaların ov strategiyalarını və düşüncə qabiliyyətlərini ortaya qoyur.

HİT.az xəbər verir ki, bu gün silah dedikdə ağla raketlər və odlu mexanizmlər gəlsə də, arxeoloji tapıntılar müdafiə və ov alətlərinin yüz minlərlə il əvvələ uzanan tarixə malik olduğunu göstərir. İbtidai icmaların sağ qalmaq mübarizəsində istifadə etdiyi bu əşyalar insan zəkasının və əməkdaşlığının ilk konkret nümunələri hesab olunur.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, bir alətin silah hesab edilməsi üçün yalnız onun zərərvermə gücünə deyil, arxasındakı istifadə məqsədinə və hazırlanma ideyasına da diqqət yetirmək lazımdır. Araşdırmalara əsasən, dünyanın məlum olan ən qədim silahı olmaq üçün üç əsas arxeoloji tapıntı namizəd hesab edilir.

Ən qədim nümunə kimi göstərilən "Klaktоn nizəsi" 1911-ci ildə İngiltərənin Esseks bölgəsində yerləşən Klakton-on-Si qəsəbəsində aşkar edilib. Porsuq ağacından yonularaq sivri uclu formada hazırlanmış bu taxta alətin uzunluğu təxminən 37 santimetrdir və London Təbiət Tarixi Muzeyində nümayiş etdirilir.

400 min ildən çox yaşı olduğu ehtimal edilən bu nizə təxminən 300 min il əvvəl meydana çıxan Homo sapiens növündən belə daha qədimdir. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu alətdən Homo heidelbergensis və ya neandertallar yaxın məsafədən zərbə endirmək və qrup halında ov aparmaq üçün istifadə ediblər.

Almaniyanın Şöninqen bölgəsində 1992-ci ildən davam edən qazıntılar zamanı ladin və şam ağaclarından hazırlanmış təxminən 20-25 taxta silah tapılıb. Bu günə qədər qorunub saxlanılan həmin alətlərin yaşının 200-300 min il arasında olduğu müəyyən edilib.

Son illərdə aparılan araşdırmalar nəticəsində 2 metr uzunluğundakı nizələrin və 65 santimetrlik atma çubuqlarının at ovlarında istifadə edildiyi məlum olub. Odla möhkəmləndirilən bu alətlər qədim insanların məsafəyə uyğun strategiyalar quracaq qədər inkişaf etmiş material biliklərinə sahib olduğunu göstərir.

Digər namizədlərdən biri isə Cənubi Afrikanın Katu Pan bölgəsində aşkar edilən 500 min illik daş nizə uclarıdır. Aşınma izləri göstərir ki, bu daş parçaları taxta gövdəyə bərkidilərək pusqu ovlarında istifadə olunub.

Homo heidelbergensis dövrünə aid edilən bu tapıntılar taxta hissələrinin zamanla çürüyərək yox olması səbəbindən bəzi alimlər tərəfindən tam sübut olunmuş silah nümunəsi kimi qəbul edilmir.

Tarixdən əvvəlki dövrlərdə üzvi materiallar zamanla məhv olduğu üçün daha qədim alətlərin izləri tamamilə itmiş ola bilər. Buna baxmayaraq, mövcud məlumatlara əsasən, ən etibarlı və qədim silah namizədi kimi İngiltərədə tapılan "Klaktоn nizəsi" ön sırada dayanır.

Bu qədim tapıntılar sadəcə ov alətləri deyil, həm də ilk insan icmalarının bilik ötürmək, plan qurmaq və birlikdə fəaliyyət göstərmək bacarıqlarını sübut edən qiymətli tarixi izlərdir.

Samir