Təxminən 7 min il əvvəl müasir Misirin qərb səhrasında yaşayan insanlar səmadakı cisimləri müşahidə etmək və fəsillərin dəyişməsini izləmək üçün istifadə olunduğu ehtimal edilən sirli daş dairə inşa ediblər.

Hit.az xəbər verir ki, bu barədə "Daily Galaxy" nəşri yazır.

Məqalədə qeyd olunur ki, bu gün Sahara nəhəng qum səhrası kimi tanınsa da, minilliklər əvvəl bölgə tamamilə fərqli görünürdü. Neolit dövründə səhranın bir hissəsi otlaqlar və göllərlə örtülü idi ki, bu da kiçik icmaların məskunlaşmasına, heyvandarlığın inkişafına və yeni həyat tərzinin formalaşmasına şərait yaradırdı.

Arxeoloqlar Fred Vendorf və Romuald Şildin sözlərinə görə, insanlar Holosen dövrünün əvvəlindən eramızdan əvvəl təxminən 3000-ci ilə qədər Misirin qərb səhrasında yaşayıblar. Sonradan quraqlığın güclənməsi onları bu ərazini tərk etməyə məcbur edib.

Nabta Playa tarixinin araşdırılması 1960-cı illərdə Fred Vendorfun rəhbərlik etdiyi arxeoloji ekspedisiyalarla başlayıb. Komanda qədim Misirin erkən tarixini öyrənərkən səhrada qədim insan məskənlərinin izlərini aşkar edib.

Tapıntılar arasında daş alətlər, keramika məmulatları, muncuqlar, bəzədilmiş dəvəquşu yumurtası qabığının parçaları, heyvan sümükləri və yanmış bitki qalıqları olub. Bundan əlavə, arxeoloqlar qədim ocaqların izlərini də aşkar ediblər ki, bu da həmin ərazidə insanların yaşayıb yemək hazırladığını göstərir.

1973-cü ildə bədəvi bələdçi Vendorfu Nil çayından təxminən 100 kilometr aralıda yerləşən qurumuş göl yatağına aparıb. Burada bir neçə iri daş qeyri-adi şəkildə düzülmüş vəziyyətdə idi. Əvvəlcə alim bunların təbii geoloji quruluş olduğunu düşünsə də, sonradan müəyyən edilib ki, daşlar insanlar tərəfindən yerləşdirilib. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, əgər bu quruluş təbii olsaydı, vaxtilə ərazini örtən su onu çoxdan dağıtmış olardı.

1990-cı illərin əvvəllərində aparılan qazıntılar zamanı Vendorfun komandası astronomiya ilə əlaqəli olduğu ehtimal edilən dairəvi daş kompozisiyasını aşkar edib. Şaquli daşlar üfüqdə müəyyən nöqtələri göstərən xətlər əmələ gətirəcək şəkildə yerləşdirilmişdi.

Arxeoastronomiya üzrə mütəxəssis C. Makkim Malvill bildirib ki, quruluş parlaq ulduzlara və Günəş təqviminin mühüm məqamlarına uyğun istiqamətləndirilib. Sonralar bu abidə səmavi müşahidələrdə oynadığı mümkün rola görə "Saxaranın Stounhenci" adlandırılıb.

Alimlər daş kompozisiyasını xüsusilə Sirius, Arktur, "Alfa Sentavr" ulduz sistemi və Orion bürcünün qurşağı ilə əlaqələndiriblər. Minilliklər ərzində ulduzların mövqeyi dəyişsə də, hesablamalar göstərib ki, daşların yerləşməsi abidənin tikildiyi dövrdə onların səmadakı mövqeyinə uyğun gəlirdi.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu dairə insanlara mövsümi dəyişiklikləri izləməyə də kömək edib. Nabta Playa gölünün sularında ulduzların əksi görünürdü və bu, yağış mövsümü ilə bağlı mühüm dövrləri müəyyənləşdirmək üçün əlavə imkan yaradırdı.

Araşdırmalara görə, Nabta Playa ərazisində yaşayan insanlar maldarlığın mədəniyyət və inanclarında mühüm yer tutduğu köçəri "Ruat əl-Bakuar" tayfasına mənsub olublar. Arxeoloqlar burada iri daşdan hazırlanmış və inəyi təsvir etdiyi güman edilən abidənin də daxil olduğu dəfn yerləri aşkar ediblər.

Qəbirlərdən birində bütöv inək skeletinin tapılması heyvanın dini mərasim zamanı qurban verildiyini göstərir.

Fred Vendorf və Romuald Şild bildiriblər:

“Bu dövrün böyük hissəsində səhrada yaşayan insanlar mal-qaranı əhliləşdirib, incə naxışlı keramika hazırlayıb və ilboyu səhrada yaşamağı öyrəniblər.”

Samir