Britaniyalı riyaziyyatçı Parfenon sütunlarının əyrilik və digər xüsusiyyətlərinin qədim yunanlar tərəfindən optik illüziyaları düzəltmək məqsədilə yaradıldığı barədə geniş yayılmış mifi təkzib edib. Oksford Universitetinin professoru Alen Qoryeli apardığı riyazi hesablamalar nəticəsində belə illüziyaların məbədə baxarkən ümumiyyətlə nəzərəçarpacaq olduğuna dair inandırıcı sübutlar aşkar etməyib. 

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “The Guardian” nəşri məlumat yayıb.

Parfenonun memarlığı ilə bağlı geniş yayılmış izahlardan biri Herinq illüziyası ilə əlaqələndirilir. Bu illüziya müəyyən fonda iki paralel düz xəttin xaricə doğru əyilmiş kimi görünməsi zamanı yaranır. İddialara görə, qədim memarlar bu effekti kompensasiya etmək üçün sütunları cüzi şəkildə maili inşa ediblər.

Lakin Qoryeli müəyyən edib ki, Parfenonun sütunları nəzərəçarpacaq illüziya yaratmaq üçün həddindən artıq şaquli vəziyyətdədir. Riyaziyyatçı bu məbədlə bağlı belə bir optik effektin mövcudluğuna dair də sübut tapmayıb.

Digər izah isə entazislə – sütunun gövdəsindəki kiçik qabarıqlıqla bağlıdır. Geniş yayılmış versiyaya görə, bu xüsusiyyət tamamilə düz sütunların ortadan daha ensiz görünməsinə səbəb olan illüziyanı kompensasiya etməli idi. Lakin riyaziyyatçının hesablamalarına əsasən, qabarıqlıq o qədər cüzidir ki, hətta yaxın məsafədən belə demək olar ki, nəzərə çarpmır.

Qoryeli bu hekayənin mənşəyini də araşdırıb. Onun mənbələrindən biri Parfenonun inşasından təxminən dörd əsr sonra – eramızdan əvvəl I əsrdə yaşamış Roma memarı və mühəndisi Vitruvi hesab olunur. Onun fikirləri sonradan memarlıq əsərlərinə daxil olub və qədim yunan memarlarının ustalığı ilə bağlı geniş yayılmış təsəvvürün bir hissəsinə çevrilib.

“Bu mifin davamlılığının səbəblərindən biri qədim Yunanıstanın son dərəcə ixtiraçı sivilizasiya kimi müasir nüfuzu ilə bağlı ola bilər. Memarların insan görməsinin xüsusiyyətlərini əvvəlcədən hesablayaraq onları daş üzərində düzəltməsi barədə hekayə bu təsəvvürə tam uyğun gəlir”, – Qoryeli qeyd edib.

Samir