1943-cü ildə Norveçdə tapılan Gjermundbu dəbilqəsi Vikinqlər dövründən günümüzə qədər gəlib çatan ən mühüm döyüş avadanlıqlarından biridir. Lakin Skandinaviyanın digər ərazilərində buna bənzər nümunələrin tapılmaması Vikinqlərin dəbilqələrdən əslində nə qədər geniş istifadə etdiyi ilə bağlı suallar yaradır.

HİT.az xəbər verir ki, Vikinqlər deyildikdə ağla döyüşlər, uzun gəmilər və qılınclarla yanaşı, müəyyən dəbilqə obrazı da gəlir. Lakin arxeoloji tapıntılar bu məşhur təsəvvürün mühüm hissəsini təsdiqləmir. Vikinqlər dövründən günümüzə qədər demək olar ki, bütöv vəziyyətdə gəlib çatan dəbilqələrin sayı olduqca azdır. Bunun səbəbi isə tədqiqatçılar üçün hələ də diqqətçəkən sual olaraq qalır.

Məlum olan ilk, demək olar ki, bütöv Vikinqlər dəbilqələrindən biri 1943-cü ildə Norveçin Ringerike bələdiyyəsində yerləşən fermada aparılan qazıntılar zamanı aşkar edilib. Gjermundbu adlandırılan bu dəbilqə eramızın 950-975-ci illəri arasında öldüyü ehtimal edilən güclü bir döyüşçünün kurqanındakı məzardan çıxarılıb.

Dəbilqə döyüşçünün silahları və atçılıq avadanlığı ilə birlikdə ümumilikdə doqquz hissədən ibarət tapıntı arasında olub. Muzey mütəxəssisləri tərəfindən birləşdirilən bu hissələr Vikinqlər dövründən günümüzə gəlib çatan ən mühüm dəbilqə tapıntılarından birini təşkil edir.

Niyə bu qədər az Vikinq dəbilqəsi tapılıb?

Gjermundbu dəbilqəsindən başqa Skandinaviyada tamamilə və ya demək olar ki, bütöv vəziyyətdə qorunmuş digər Vikinq dəbilqəsi aşkar edilməyib. Danimarka və İsveçdə yalnız bir neçə kiçik hissənin tapılması həmin dövrə aid döyüş avadanlığının arxeoloji izlərinin niyə bu qədər məhdud olduğunu daha da maraqlı edir.

Oslodakı Tarix Muzeyinin Arxeologiya şöbəsinin rəhbəri Marianne Moen bu vəziyyətlə bağlı iki əsas ehtimal irəli sürür.

Birinci ehtimala görə, bəzi dəbilqələr dəri və ya ağac kimi üzvi materiallardan hazırlanmış ola bilər. Belə materiallar zaman keçdikcə çürüdüyü üçün arxeoloji qeydlərdə iz buraxmamış ola bilər.

İkinci ehtimal isə Vikinqlərin dəbilqələrdən düşünüldüyü qədər geniş istifadə etməməsidir. Başqa sözlə, bu gün bütün döyüşçü Vikinqlərin dəbilqə taxdığına dair təsəvvür həmin dövrün reallığından daha geniş yayılmış ola bilər.

İkinci, demək olar ki, bütöv Vikinq dəbilqəsi isə 1950-ci illərdə İngiltərənin Şimali Yorkşir bölgəsindəki Yarm şəhərində kanalizasiya işləri zamanı aşkar edilib.

Vikinqlərin buynuzlu dəbilqələri əslində olmayıb?

Vikinqlərlə eyniləşdirilən buynuzlu dəbilqələrin isə arxeoloji tapıntılarla heç bir əlaqəsi yoxdur. Populyar mədəniyyətdə tez-tez istifadə edilən bu obraz tarixi Vikinq avadanlığından daha çox müasir dövrdə yaranmış təsvir hesab olunur.

Vikinqlər dövründən əvvəlki Vendel dövrünə aid bəzi təsvirlərdə buynuzlu fiqurlara rast gəlinir. Lakin hesab edilir ki, həmin fiqurlar insanlara aid dəbilqələri deyil, Skandinaviya mifologiyasındakı varlıqları təsvir edir.

Buynuzlu Vikinq obrazının geniş yayılması isə XIX əsrə gedib çıxır. Riçard Vaqnerin məşhur operası üçün hazırlanmış səhnə geyimlərində istifadə edilən buynuzlu başlıqlar zamanla Vikinqlərin vizual təsvirinin bir hissəsinə çevrilib.

Beləliklə, arxeoloji sübutlara əsaslanmayan bu obraz uzun illər ərzində Vikinqlərlə əlaqələndirilən ən məşhur simvollardan birinə çevrilib.

Samir