Təxminən bir əsr əvvəl ABŞ-ın Arizona ştatına qida və ov məqsədilə gətirilən Amerika öküzqurbağaları sonradan yerli ekosistem üçün ciddi təhlükəyə çevrilib. İnvaziv növ sürətlə yayılaraq xüsusilə nadir şimal Meksika jartiyer ilanının sayının azalmasına səbəb olur.
HİT.az xəbər verir ki, bu barədə "Times of India" yazıb.
Öküzqurbağalarının Arizonaya köçürülməsi 1920-ci illərdə başlayıb və bəzi ərazilərdə bu proses 1982-ci ilə qədər davam edib. Yeni mühitə tez uyğunlaşan qurbağalar burada sürətlə çoxalaraq bataqlıq və digər su hövzələrinə yayılıblar.
Bu iri amfibiyalar yetkinlik dövründə müxtəlif canlılarla – həşəratlar, balıqlar, digər suda-quruda yaşayanlar, sürünənlər, quşlar və kiçik məməlilərlə qidalana bilirlər. Arizona ərazisindəki bir çox yerli canlı isə belə böyük yırtıcı ilə uzunmüddətli təkamül prosesində qarşılaşmadığından ona qarşı müdafiə mexanizmlərinə malik deyil.
Ən böyük təhlükə isə şimal Meksika jartiyer ilanı üçün yaranıb. Bu nadir sürünən əsasən bataqlıq ərazilərindən asılıdır və qurbağalarla, eləcə də kiçik balıqlarla qidalanır. Lakin öküzqurbağaları ilə münasibət paradoksal xarakter daşıyır: ilanlar onların balalarını yeyə bilsə də, yetkin öküzqurbağaları özləri gənc ilanları ovlaya bilir.
Bu vəziyyət ilanların populyasiyasına ciddi təsir göstərir. Çünki yetkinlik yaşına çatmadan öldürülən gənc ilanlar nəsil artımına töhfə verə bilmir. Üstəlik, öküzqurbağaları çox məhsuldardır. Bir dişi bir çoxalma dövründə təxminən 20 min yumurta qoya bilər.
İlanların vəziyyəti onların yaşayış arealının onsuz da əhəmiyyətli dərəcədə azalması səbəbindən daha da ağırlaşıb. ABŞ rəsmilərinin qiymətləndirməsinə görə, növ ölkədəki əvvəlki arealının təxminən 90 faizində ya yox olub, ya da çox aşağı səviyyədə qalıb.
Öküzqurbağalarının yayılmasının qarşısını almaq da asan deyil. Araşdırmalar onların bir neçə kilometr məsafə qət edə bildiyini göstərib. Bəzi gənc qurbağalar buraxıldıqları ərazidən 10 kilometrdən çox uzaqda aşkarlanıb.
Ekoloqlar 1990-cı illərdən etibarən qurbağaların sayını azaltmaq üçün torlar, tələlər və əl ilə tutma üsullarından istifadə edirlər. Bəzi ərazilərdə isə onların çoxalmasının qarşısını almaq üçün su hövzələri tamamilə qurudulur.
Bu tədbirlər müəyyən nəticələr də verib. Məsələn, Arizonadakı Sienega çayı ərazisində öküzqurbağalarının kökü 2013-cü ildə tamamilə kəsilib. Bundan sonra həmin ərazidə yerli bəbir qurbağalarının sayında artım müşahidə olunub.
Bu hadisə insanların bir növü yeni əraziyə gətirməsinin uzun illər sonra ekosistem üçün gözlənilməz nəticələr yarada biləcəyini göstərir.
Samir
