Günəş sisteminin ən soyuq sərhədlərində yerləşən Uran və Neptun uzun illər astronomiya ədəbiyyatında “buz nəhəngləri” kimi təsvir olunurdu. Lakin yeni elmi modelləşdirmələr bu iki planetin daxili quruluşuna dair təsəvvürləri dəyişdirə biləcək nəticələr ortaya qoyur.

HİT.az-ın məlumatına görə, yeni analizlər göstərir ki, bu planetlərin dondurucu qaz qatları və qalın buz təbəqələrinin altında gözlənildiyindən daha çox qayalı material mövcuddur. Bu isə onların daxili strukturunun əvvəllər düşünüldüyündən daha mürəkkəb olduğunu göstərir.

Ənənəvi modelə görə, bu planetlərin mərkəzində qayalı nüvə, onun ətrafında isə buzdan ibarət mantiya yerləşir və hər şey qalın hidrogen-helium atmosferi ilə əhatələnir. Lakin yeni simulyasiyalar yüksək təzyiq şəraitində qazların mayeyə, mayelərin isə bərk süxur strukturlarına çevrilə biləcəyini göstərir. Bu da planetlərin daxilində “kaya yağışı” kimi qeyri-adi proseslərin ola biləcəyini ehtimal etdirir.

Tədqiqatçılar bu hipotezi Kuiper qurşağındakı cisimlərin analizi əsasında irəli sürüblər. Pluton və digər cırtdan planetlərin gözlənildiyindən daha çox qayalı tərkibə malik olduğu müəyyən edildikdən sonra diqqət yenidən Uran və Neptuna yönəlib.

Alimlər belə bir sualın üzərində dayanır: “Əgər uzaq bölgələrdəki kiçik cisimlər qayalı quruluşa malikdirsə, niyə nəhəng planetlər yalnız buzdan ibarət olmalıdır?”

Laboratoriya şəraitində aparılan simulyasiyalar göstərir ki, silikat tərkibli maddələr yüksək təzyiq və temperatur altında fərqli strukturlar formalaşdıra bilər və bu da planetlərin daxilində daha “sərt” zonaların yaranmasına səbəb ola bilər.

Yeni nəticələr bu planetlərin klassik “buz nəhəngi” təsnifatını da sual altına alır. Baxmayaraq ki, onların daxilində hələ də böyük miqdarda buz olduğu düşünülür, bu anlayışın tam dəqiq olmadığı bildirilir.

Mütəxəssislər gələcəkdə bu tip planetlərin daha dəqiq təsnifat üçün yeni terminlərlə adlandırıla biləcəyini qeyd edirlər.

Hələlik rəsmi təsnifat dəyişməsə də, bu tapıntılar Uran və Neptun kimi uzaq planetlərin daxili quruluşuna dair yeni suallar doğurur. Əgər bu nəticələr təsdiqlənərsə, Günəş sisteminin formalaşması ilə bağlı mövcud modellərin yenidən nəzərdən keçirilməsi lazım ola bilər.

Samir