Bəzi valideyn davranışları uşağın yalnız uşaqlıq dövrünə deyil, onun gələcək münasibətlərinə və emosional həyatına da təsir göstərə bilər. Mütəxəssislər emosional cəhətdən yetkin olmayan analarda müşahidə edilən üç davranışın xüsusilə diqqət çəkdiyini bildirirlər.

HİT.az xəbər verir ki, “YourTango”da dərc olunan yazıda toksik ana münasibətlərindən sağalma üzrə kouç Ketrin Stiven bu davranışların uşaqlarda uzunmüddətli izlər buraxa biləcəyini qeyd edib.

Uşağın valideyn roluna salınması

Əsas problemlərdən biri uşağın anasına emosional baxımdan “valideynlik” etməyə məcbur olmasıdır. Bu vəziyyət parentifikasiya adlanır. Belə hallarda uşaq anasını sakitləşdirməli, onun problemlərini dinləməli, əhvalına görə məsuliyyət daşımalı və hətta ona qayğı göstərməlidir.

Nəticədə insan böyüdükdə başqalarının ehtiyaclarını öz ehtiyaclarından üstün tutmağa və özünə vaxt ayırarkən günahkarlıq hiss etməyə meyilli ola bilər. Bu təcrübə həmçinin şəxsi sərhədlərin müəyyənləşdirilməsini və sağlam münasibətlər qurmağı çətinləşdirə bilər.

Övladla rəqabət aparmaq

Digər davranış uşağın nailiyyətlərinə rəqib kimi yanaşmaqdır. Emosional cəhətdən yetkin olmayan ana övladının uğurlarını kiçildə, özünü onunla müqayisə edə və üstünlüyünü nümayiş etdirməyə çalışa bilər.

Belə münasibət uşağın öz uğurlarından zövq almasına mane olur. O, anasının reaksiyasından çəkinərək daim özünü təsdiqləməyə və başqalarının razılığını qazanmağa çalışa bilər. Bu isə yetkinlik dövründə özünəinam problemlərinə səbəb ola bilər.

Qısqanclıq və şəxsi sərhədlərin pozulması

Üçüncü davranış övladın müstəqilliyinə və şəxsi həyatına qarşı qısqanclıq göstərməkdir. Ana uşağının uğurlarına, görünüşünə, müstəqilliyinə və ya münasibətlərinə mənfi reaksiya verə bilər.

Övlad şəxsi sərhədlər müəyyənləşdirməyə çalışdıqda bunun hörmətsizlik kimi qəbul edilməsi də mümkündür. Nəticədə uşaq anasının reaksiyalarını əvvəlcədən təxmin etməyə, münaqişələrdən qaçmağa və onun ehtiyaclarını öz ehtiyaclarından üstün tutmağa başlayır.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu davranış modellərini dərk etmək onların təsirlərindən qurtulmaq üçün ilk addımlardan biri ola bilər. Belə təcrübələrin aradan qaldırılması üçün bəzi insanlara psixoterapiya və digər psixoloji dəstək üsulları kömək edir.

Araşdırmalar da ana və övlad arasında açıq və səmimi ünsiyyətin qurulmasının vacibliyini göstərir. Sağlam münasibətdə valideyn uşağın hiss və ehtiyaclarını dinləməli, onun şəxsi sərhədlərinə hörmət etməli və övladını öz emosional ehtiyaclarını qarşılamaq üçün vasitəyə çevirməməlidir.

Samir