İntellektual olmaq hər zaman geniş dünyagörüşünə sahib olmaq demək deyil. Bəzən savadlı və ağıllı görünən insanlar öz biliklərinə həddindən artıq güvəndikləri üçün fərqli fikirləri qəbul etməkdə çətinlik çəkir, hətta səhv edə biləcəklərini belə düşünmürlər.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “YourTango” nəşri yazıb.

Nəşrin hazırladığı siyahıda dar düşüncəli insanların tez-tez işlətdiyi doqquz ifadə yer alıb. Bu sözlər insanın hər zaman belə düşündüyünü sübut etməsə də, müəyyən hallarda onun fərqli baxışlara qapalı olduğunu göstərə bilər.

1. “Mən bu məsələni araşdırmışam”

Hər hansı mövzunu araşdırmaq müsbət xüsusiyyət olsa da, yalnız insanın öz fikrini təsdiqləyən mənbələrə müraciət etməsi yanlış nəticələrə gətirib çıxara bilər. Fərqli mövqeləri nəzərə almadan öz qənaətini dəyişməz həqiqət kimi təqdim etmək məhdud düşüncənin əlaməti ola bilər.

2. “İndi hamı həddindən artıq həssasdır”

Bu ifadə bəzən qarşı tərəfin hisslərini və iradlarını ciddiyə almamaq üçün istifadə olunur. Belə yanaşma insanın başqalarının narahatlığını anlamaq əvəzinə, onların reaksiyalarını kiçiltməyə çalışdığını göstərə bilər.

3. “Bu, adi sağlam düşüncədir”

Bəzi insanlar özlərinə aydın görünən məsələlərin hamı üçün eyni dərəcədə anlaşıqlı olduğunu düşünürlər. Halbuki insanların təcrübələri və bilik səviyyələri fərqlidir. “Sağlam düşüncə” ifadəsindən mübahisəni bitirmək və qarşı tərəfi öz fikrinə inandırmaq vasitəsi kimi istifadə etmək düzgün yanaşma deyil.

4. “Faktları demək kimisə mühakimə etmək deyil”

Bu ifadənin arxasında bəzən şəxsi münasibəti obyektiv həqiqət kimi təqdim etmək cəhdi dayanır. İnsan öz fikrini fakt adlandırmaqla tənqiddən yayınmağa və mövqeyinin zəif tərəflərini gizlətməyə çalışa bilər.

5. “Mən sadəcə realistəm”

Realist olmaq faktları obyektiv qiymətləndirmək deməkdir. Lakin bəzi insanlar yalnız öz inanclarına uyğun məlumatları nəzərə alaraq fərqli ehtimalları görməzdən gəlirlər. Bu zaman reallıq anlayışı şəxsi qənaətlərlə məhdudlaşır.

6. “Sən mənim nə demək istədiyimi başa düşmürsən”

Fərqli fikirlə qarşılaşdıqda qarşı tərəfi dərhal anlamamaqda günahlandırmaq dialoqu çətinləşdirir. Belə insanlar fikir ayrılığının fərqli baxışlardan qaynaqlana biləcəyini qəbul etmək əvəzinə, yalnız öz mövqelərinin doğru olduğunu düşünə bilərlər.

7. “Onsuz da bildiyim şeyi mənə izah etməyə ehtiyac yoxdur”

Öz biliklərinə həddindən artıq güvənən insanlar yeni məlumatları dinləməyə həvəs göstərməyə bilərlər. Bu yanaşma onların daha təcrübəli şəxslərdən öyrənmək və mövcud qənaətlərini yenidən nəzərdən keçirmək imkanlarını məhdudlaşdırır.

8. “İnsanların çoxu bunu başa düşmür”

Bu ifadə bəzən özünü digərlərindən daha məlumatlı və üstün göstərmək üçün işlədilir. İnsan mövzu haqqında yalnız səthi biliyə sahib olsa belə, özünü həqiqəti anlayan azsaylı şəxslərdən biri hesab edə bilər.

9. “Həqiqəti müdafiə etməyin heç bir pis tərəfi yoxdur”

Həqiqəti müdafiə etmək özlüyündə mənfi xüsusiyyət deyil. Problem insanın yalnız öz düşüncələrini təsdiqləyən məlumatları qəbul etməsi, əks arqumentləri isə nəzərə almamasıdır. Psixologiyada bu yanaşma təsdiqləmə qərəzi kimi tanınır.

Nəşrin gəldiyi nəticəyə görə, yüksək intellekt insanı yanlış qənaətlərdən tam qorumur. Əsl düşüncə genişliyi insanın yalnız biliklərində deyil, səhv edə biləcəyini qəbul etməsində, başqalarını dinləməsində və yeni məlumatlar qarşısında fikrini dəyişə bilməsində də özünü göstərir.

Samir