Diz bağları üzərində əməliyyatdan sonra bud əzələsinin gücü kişilərdə və qadınlarda fərqli şəkildə bərpa olunur. Məlum olub ki, əzələ həcmi kişilərlə eyni olsa belə, qadınlarda zədədən sonra bərpa daha ləng gedə bilər. Bu nəticəyə Kaliforniyadakı “Stanford Health Care” tibb mərkəzinin reabilitasiya mütəxəssisləri 552 iştirakçının yer aldığı yeddi tədqiqatı sistematik icmal çərçivəsində ümumiləşdirdikdən sonra gəliblər.
HİT.az xəbər verir ki, nəticələr “MDPI” platformasında dərc olunub.
Ön çarpaz bağın qopması idmançılar arasında ən çox rast gəlinən zədələrdən biridir. Təkcə ABŞ-da hər il bu cür zədələrin sayı 200 mini ötür. Futboldan voleybola qədər müxtəlif komanda idman növləri ilə məşğul olan qadınlarda bu bağın qopması kişilərlə müqayisədə 2-8 dəfə daha çox baş verir.
Zədə adətən cərrahi müdaxilə ilə müalicə olunur. Lakin idmana qayıtmaq böyük ölçüdə budun dördbaşlı əzələsinin vəziyyətindən asılıdır. Bu əzələ diz oynağını sabitləşdirir, tullanma və sürətli hərəkətlər zamanı yaranan yükləri qəbul edir. Əzələnin zəifliyi idmana qayıdışı gecikdirir və təkrar zədə riskini artırır.
Tədqiqat müəllifləri 1411 elmi nəşri təhlil etdikdən sonra kişilərin və qadınların nəticələrinin ayrı-ayrılıqda təqdim olunduğu yeddi araşdırmanı seçiblər. Daha sonra əzələ gücü, partlayıcı güc və əzələ həcmi müqayisə edilib.
Əksər tədqiqatlarda əməliyyat olunmuş ayağın maksimal gücü kişilərdə daha yüksək olub. Bədən çəkisinə uyğun hesablamalar aparıldıqda isə kişilərin üstünlüyü bütün müqayisələrdə qeydə alınıb. Bununla belə, nəticələr hər cins üçün müəyyən edilmiş normativ göstəricilərlə müqayisə edildikdə mənzərə bir qədər dəyişib. Ayağın yavaş açılması zamanı kişilərin üstünlüyü aradan qalxıb, sürətli açılma zamanı isə qorunub.
Əzələnin partlayıcı gücü, yəni qüvvəni qısa müddətdə artırmaq qabiliyyəti yalnız bir tədqiqatda ölçülüb və nəticələr qadınların bu göstərici üzrə geri qaldığını göstərib. Digər bir araşdırmada isə yorğunluq yaranana qədər davam edən fiziki yükdən sonra qadınlarda əzələ gücünün daha kəskin azaldığı müəyyən edilib.
Bununla yanaşı, kişilər və qadınlar arasında əzələ həcmi baxımından fərq aşkarlanmayıb. Müəlliflər vurğulayırlar ki, əldə olunan nəticələr hələlik təsdiqlənmiş fakt deyil, hipotez olaraq qalır. Bunun əsas səbəbi uyğun tədqiqatların sayının az olması, həmçinin sınaqlar zamanı hərəkətlərin icra sürətinin, istifadə olunan transplantatların növünün və iştirakçı qruplarının tərkibinin nəticələrə təsir göstərə bilməsidir.
Tədqiqat müəllifləri əzələlərin bərpasını qiymətləndirərkən yalnız əməliyyat olunmuş ayağı sağlam ayaqla müqayisə etməməyi, hər cins üçün müəyyən edilmiş normativ göstəriciləri də nəzərə almağı təklif edirlər. Çünki hər iki ayağın əzələləri zəifləmiş ola bilər.
Tədqiqatçılar idman yarışlarına buraxılış meyarlarına hərəkət sürəti və yorğunluğa davamlılıq testlərinin də daxil edilməsini məqsədəuyğun hesab edirlər. Bununla belə, belə yanaşmanın faydasının gələcək tədqiqatlarla təsdiqlənməsinə ehtiyac var.
Samir
