Almaniyanın Köln Universitetinin alimləri mülayim soyuğun canlı orqanizmlərin ömrünü uzatmasına kömək edən molekulyar mexanizmi aşkar ediblər. Araşdırmaya görə, bu prosesdə əzələlər digər toxumalara siqnal ötürərək hüceyrələrdə zülal tarazlığının qorunmasına şərait yaradır.

HİT.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri “Nature” jurnalında dərc olunub.

Alimlər yaşlanma prosesinin öyrənilməsində geniş istifadə edilən *Caenorhabditis elegans* növünə aid yumru qurdları araşdırıblar. Məlum olub ki, bu canlılar təxminən 15 dərəcə temperaturda daha uzun yaşayırlar. Tədqiqatçılar soyuğun təsirinin yalnız maddələr mübadiləsinin yavaşlaması ilə bağlı olub-olmadığını, yoxsa konkret biokimyəvi mexanizmin də işə düşdüyünü müəyyənləşdirməyə çalışıblar.

Araşdırma nəticəsində prosesin mərkəzində dihidrobiopterin (BH2) adlı maddənin dayandığı üzə çıxıb. Sərin temperaturda əzələlərdə onun yaranmasında iştirak edən CAT-4 fermentinin aktivliyi artır. Daha sonra BH2 bağırsaq və sinir sistemi də daxil olmaqla digər toxumalara ötürülür.

Həmin toxumalarda BH2 tetrahidrobiopterinə (BH4) çevrilir. Bu maddə tirozin amin turşusunun sintezinə kömək edən fermentin fəaliyyəti üçün vacibdir. Alimlər müəyyən ediblər ki, bu biokimyəvi zəncirin pozulması soyuğun ömrü uzatmaq təsirini zəiflədir.

Mexanizm zülalların yığılmasının qarşısını alır

Tədqiqatçılara görə, aşkar edilən mexanizm proteostazın – zülalların yaranması, düzgün qatlanması və parçalanması arasındakı tarazlığın qorunmasına da kömək edir. Qurdlar üzərində aparılan neyrodegenerativ xəstəlik modellərində bu proses patoloji zülal yığınlarının toplanmasını azaldıb.

Təcrübələrin diqqətçəkən nəticələrindən biri də BH2 maddəsinin birbaşa əzələlərdə daha çox istehsal edilməsinin qoruyucu təsir göstərməsi olub. Bu üsul adi və hətta yüksək temperatur şəraitində də qurdların ömrünü uzadıb. Beləliklə, soyuğun bəzi müsbət təsirlərini orqanizmi faktiki olaraq soyutmadan təkrarlamaq mümkün olub.

Alimlər insan hüceyrələri üzərində aparılan ayrı-ayrı təcrübələrdə də BH2 və ya tirozin əlavə edilməsinin Hantinqton xəstəliyi və amiotrofik lateral sklerozla əlaqəli dəyişmiş zülalların toplanmasını azaltdığını müşahidə ediblər.

Bununla belə, tədqiqat hələlik heyvan və hüceyrə modelləri ilə məhdudlaşır. Nəticələr soyuq prosedurların və ya sözügedən maddələrin qəbulunun insan ömrünü uzatdığını sübut etmir.

Samir