Müasir astronomiya DESI tərəfindən hazırlanmış yüksək dəqiqlikli kainat xəritəsi ilə yeni mərhələyə daxil olub. Bu xəritə yalnız qalaktikaların yerləşməsini deyil, həm də kainatın genişlənmə mexanizmini anlamağa imkan verir.

HİT.az-ın məlumatına görə, ilkin analizlər göstərir ki, kainatın genişlənməsinə səbəb olan qaranlıq enerji sabit deyil. Mövcud kosmoloji modellərə görə bu enerji hər yerdə eyni olmalıdır, lakin DESI məlumatları onun zamanla zəifləyə biləcəyinə işarə edir. Bu hipotez təsdiqlənərsə, fizika üzrə mövcud kainat modeli köklü şəkildə dəyişə bilər.

Alimlər Baryon Akustik Salınımları (BAO) adlanan kosmik dalğaları “kosmik ölçü çubuğu” kimi istifadə edərək 11 milyard il əvvələ qədər olan qalaktikaları xəritələyiblər. DESI layihəsi artıq 47 milyondan çox qalaktikanı qeydə alıb və planlaşdırılan hədəfləri də keçib.

Layihə çətinliklərlə müşayiət olunub: pandemiya, 2022-ci ildə teleskopu təhdid edən meşə yanğını və daha sonra baş verən kiberhücum araşdırmaları riskə atıb. Buna baxmayaraq, sistem qorunub və məlumatlar fiziki daşıyıcılarla laboratoriyaya çatdırılıb.

DESI layihəsinin 2027–2028-ci illərdə tam nəticələri təqdim olunacaq. Eyni zamanda DESI-II adlı daha inkişaf etmiş sistem üzərində də işlər aparılır. Alimlər bu məlumatları digər kosmik teleskopların nəticələri ilə birləşdirərək kainatın ən böyük sirlərindən birini açmağı hədəfləyirlər.

Samir