Rusiya sualtı donanmasına həm strateji nüvə raket daşıyan gəmilər, həm də yaxın bazalı dizel-elektrik sualtı qayıqlar daxildir, lakin onların real təhlükə səviyyəsi fərqlidir. 

HİT.az-ın məlumatına görə, "Defence Express"in hərbi-dəniz icmalçısı Vladimir Zablotskiy “UNİAN”a bildirib ki, bu gün Ukrayna üçün ən təhlükəli Rusiya sualtı qayığı hansıdır, “Borei” və “Yasen” nüvə sualtı qayıqları nə dərəcədə güclüdür və onlar arasında fərq nədən ibarətdir.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, “ən təhlükəli” anlayışı onun kim üçün təhlükə yaratmasından asılıdır.

Ukrayna üçün ən böyük təhlükəni Qara dənizdə yerləşən dizel-elektrik sualtı qayıqlar yaradır. Xüsusilə “Varşavyanka” layihəsinə aid qayıqlar “Kalibr” qanadlı raketləri ilə təchiz olunub və Rusiya bu raketlərlə Ukrayna şəhərlərinə və infrastrukturuna bir neçə dəfə zərbələr endirib. Bu qayıqların təhlükəsi dəniz döyüşlərində deyil, sualtı vəziyyətdə qalaraq uzaqmənzilli raketlər buraxa bilməsində və çətin aşkarlanmasındadır.

“Hazırda Qara dənizdə Rusiyanın faktiki olaraq bir döyüşə hazır belə sualtı qayığı var. Digər nüvə sualtı qayıqları isə şimalda və Sakit okeandadır, bizimlə birbaşa əlaqəsi yoxdur. Bu silahlanmada iki əsas tip var: ‘Borei’ və ‘Yasen’ sualtı qayıqları”, deyə Zablotskiy qeyd edib.

Ekspertin sözlərinə görə, Rusiya sualtı gəmiqayırması Sovet dövründən güclü məktəbə əsaslanırdı, lakin əsas problem səs-küylülük idi. Bu qayıqlar su altında asanlıqla aşkar edilə bilirdi. Daha sonra 1990-cı illərdə Yaponiyadan alınan texniki həllər sayəsində səs-küy azaldıldı və Rusiya sualtı qayıqları Qərb analoqlarına daha yaxın səviyyəyə gətirildi.

“Borei” sinifli sualtı qayıqlar qitələrarası ballistik raketlərlə təchiz olunub və ABŞ ərazisinə zərbə endirmək qabiliyyətinə malikdir. Bir qayıqda təxminən 16 raket yerləşdirilir. Bu layihənin həm əsas versiyası (“Borei”, layihə 955), həm də modernləşdirilmiş versiyası (“Borei-A”, layihə 955A) mövcuddur.

Zablotskiy bildirib ki, Rusiya bu sualtı qayıqları əsasən Sakit okean bölgəsində yerləşdirir və onların əsas bazası Kamçatka yaxınlığındadır.

“Yasen” çoxməqsədli nüvə sualtı qayığıdır. O, həm gəmi əleyhinə, həm də quru hədəflərinə zərbə endirə bilən qanadlı raketlərlə və torpedalarla təchiz olunub. “Borei” isə strateji nüvə raket daşıyıcısıdır.

Ekspertin sözlərinə görə, “Yasen” layihəsinin 885 və modernləşdirilmiş 885M versiyaları mövcuddur.

“Yasen” sinifli sualtı qayığın baş nümunəsinin dəyəri təxminən 50 milyard rubl, seriya istehsal olunan qayıqların isə 47 milyard rubl civarında olduğu bildirilir.

Ekspert qeyd edib ki, belə texnikanın istehsalı uzun illər çəkir və Rusiya bu sahədə ABŞ-dan geri qalır.

Zablotskiyin sözlərinə görə, Rusiyanın nüvə sualtı qayıqlarının dəqiq sayı və real döyüş hazırlığı tam məlum deyil. Bəziləri nadir hallarda dənizə çıxır. Qlobal miqyasda ən böyük nüvə sualtı donanması ABŞ-a məxsusdur. Daha sonra Böyük Britaniya, Fransa, Çin və Hindistan gəlir.

Mütəxəssis vurğulayıb ki, Rusiya sualtı qayıqları əsasən Sovet dövrünün inkişafının davamıdır və tam yeni texnologiya deyil. Sovet İttifaqı dövründə Ukrayna da bu prosesdə iştirak edib və bəzi komponentlərin, o cümlədən texniki sistemlərin istehsalında rol oynayıb.

Ekspertin fikrincə, Rusiya bu qədər bahalı sualtı qayıqları həm nüvə çəkindirmə vasitəsi, həm də böyük dövlət statusunu qorumaq üçün istehsal edir. Lakin onların real döyüş imkanları haqqında dəqiq nəticə yalnız müharibə şəraitində ortaya çıxa bilər.

Samir