Ukraynada Rusiya müharibəsinin dayandırılması istiqamətində beynəlxalq səylər davam etdiyi bir vaxtda cəbhə xəttindən kənara çıxaraq dövlətin bərpasına diqqət yetirmək də olduqca vacibdir. 

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə "Atlantic Council" üçün məqalə yazan Nikolayev vilayətinin keçmiş rəhbəri Vitali Kim bildirib.

Onun sözlərinə görə, bu məsələ qarşıdakı onilliklərdə Avropanın gələcəyini müəyyən edəcək, Avropanın təhlükəsizliyinə və demokratik dünyanın beynəlxalq təcavüzə cavab vermək imkanlarına ciddi təsir göstərəcək.

"Rusiyanın genişmiqyaslı işğalının ilk günlərindən Ukraynanın bərpası və yenidən qurulması ilə bağlı müzakirələr əsasən rəqəmlər üzərində cəmləşib. Son dörd il ərzində bərpanın proqnozlaşdırılan dəyəri davamlı olaraq artıb və hazırkı qiymətləndirmələrə görə, bu məbləğ 500 milyard dollardan xeyli çoxdur. Tərəfdaş ölkələr və potensial institusional investorlar maliyyələşdirmə mexanizmlərini və dəstək proqramlarını müzakirə edərkən, Rusiyanın dəhşətli işğalından sonra Ukraynanın necə bir ölkəyə çevrilməli olduğunu dəqiq müəyyənləşdirmək olduqca vacibdir", deyə Kim vurğulayıb.

O hesab edir ki, məqsəd müharibə zamanı itirilmiş və ya zədələnmiş hər şeyi olduğu kimi bərpa etmək olmamalıdır. Əvəzində Ukraynanın yenidən qurulması daha güclü və iqtisadi baxımdan rəqabətqabiliyyətli ölkənin yaradılmasına yönəlməlidir. Belə ölkə vətəndaşlarına təhlükəsizlik və rifah təmin edə bilməlidir.

"Əslində, uğurun göstəricisi bərpa olunan körpülərin və tikilən binaların sayı deyil, gələcəyini Ukraynada qurmağa qərar verən ukraynalıların sayı olacaq. Evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalan ukraynalı ailələr geri qayıdacaqmı? Gənc mütəxəssislərin növbəti nəsli burada qalaraq karyera qurmağa qərar verəcəkmi? Hərbçi veteranlar uğrunda mübarizə apardıqları ölkədə yeni imkanlar və yeni məqsəd hissi tapa biləcəklərmi? Bu sualların cavabları Ukraynanın bərpasını müəyyən edəcək", deyə məqalə müəllifi bildirib.

Kim qeyd edib ki, Ukraynanın Nikolayev kimi cəbhəyanı bölgələrində sahibkarlar olduqca çətin şəraitdə sərmayə qoymağa, işçi götürməyə və istehsalı genişləndirməyə davam edirlər. Onun sözlərinə görə, bu, yerli icmalara müsbət təsir göstərir və sübut edir ki, bərpa insanların gələcəyin sərmayəyə dəyər olduğuna inandığı zaman başlayır.

Onun fikrincə, bu yanaşma ölkə üzrə bərpa səyləri üçün də əsas istiqamət olmalıdır.

"Bərpa dövrü daha müasir, təhlükəsiz və mərkəzləşdirilməmiş enerji şəbəkəsinin yaradılması üçün ideal zamandır. Bu, bərpa olunan enerji mənbələrinə və elektrik enerjisinin paylanmış istehsalına daha çox diqqət ayrılmasını nəzərdə tutmalıdır. Nəticədə investorlar üçün cəlbedici və Avropa bazarlarına daha dərin inteqrasiyaya imkan verən daha etibarlı elektrik şəbəkəsi yaranmalıdır", deyə o əlavə edib.

Eyni zamanda Kim vurğulayıb ki, müharibədən sonra Ukrayna üçün ən böyük problemlərdən biri, böyük ehtimalla, demoqrafik vəziyyət olacaq. Çünki heç bir dövlət insan resursları olmadan inkişaf edə bilməz.

"Bu səbəbdən Rusiyanın genişmiqyaslı işğalından sonra ölkəni tərk edən milyonlarla ukraynalının geri qayıtması strateji prioritetdir. Mənzil, səhiyyə, təhsil və məşğulluq sahələrində cəlbedici şəraitin yaradılması bu səylərin əsas elementi olacaq. Nəticə etibarilə, Ukraynanın bərpası planlaşdırılarkən hər bir təşəbbüs sadə bir suala cavab verməlidir: bu, insanların həyatını yaxşılaşdıracaqmı? Daha yaxşı Ukraynanın qurulması səylərinin əsasında məhz bu meyar dayanmalıdır", deyə Kim bildirib.

Onun sözlərinə görə, hazırda əsas prioritet Ukraynanın Rusiya işğalından müdafiəsi və sülhün təmin edilməsidir. Lakin müharibənin başa çatması kifayət etməyəcək. Kim qeyd edib ki, gələcək qələbəni təmin etmək üçün Ukrayna əvvəlkindən daha güclü, təhlükəsiz, innovativ və zəngin ölkəyə çevrilməlidir.

Samir