İspaniyada onilliklər ərzində ətraf landşaftı dəyişdirən nəhəng kömür karxanası bağlandıqdan sonra tamamilə fərqli məqsədlə istifadə olunmağa başlayıb. Mütəxəssislər 300 metrdən çox dərinliyə malik karxananı su ilə dolduraraq ölkənin ən böyük süni göllərindən birini yaradıblar.
HİT.az bu barədə "Times of India"ya istinadən xəbər verir.
Söhbət İspaniyanın Qalisiya bölgəsində yerləşən As-Pontes mədənindən gedir. Burada təxminən 60 il ərzində liqnit – qəhvəyi kömürün bir növü hasil edilib.
Mədən ərazisində kömür hasilatına 1940-cı illərdə başlanılıb. Onilliklər ərzində təxminən **260 milyon ton qəhvəyi kömür** çıxarılıb. Nəticədə ərazinin landşaftı ciddi şəkildə dəyişib və sahəsi təxminən 1600 futbol meydanına bərabər olan nəhəng karxana yaranıb.
2007-ci ildə Avropa İttifaqının kömür sənayesinə qarşı ekoloji tələbləri sərtləşdirməsi fonunda mədən bağlanıb.
Mədən bağlandıqdan sonra mühəndislər yüzlərlə metr dərinliyindəki nəhəng çuxuru istifadəsiz vəziyyətdə saxlamaq əvəzinə onu gölə çevirmək qərarına gəliblər.
Lakin karxananın sadəcə su ilə doldurulması kifayət etmirdi. Mütəxəssislər suyun hansı mənbələrdən daxil olacağını, doldurulma sürətini və suyun kimyəvi tərkibində yarana biləcək dəyişiklikləri əvvəlcədən hesablamalı olublar.
İşlər 2008-ci ildə başlayıb. Dörd il sonra, 2012-ci ildə karxananın su ilə doldurulması başa çatıb.
Bu müddət ərzində nəhəng çuxura təxminən **547 milyard litr su** daxil olub.
La-Korunya Universitetinin alimləri sonrakı illərdə yeni su hövzəsinin formalaşmasını və onun xüsusiyyətlərində baş verən dəyişiklikləri araşdırıblar.
Yeni gölün ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri müxtəlif kimyəvi göstəricilərə malik iki su qatının formalaşması olub.
Bu qatların arasında **xemoklin** adlanan sərhəd yaranıb. O, kimyəvi xüsusiyyətləri fərqli olan su təbəqələrini bir-birindən ayırır.
Üst təbəqədə daha çox oksigen var və su zəif turş mühitə malikdir. Daha dərində yerləşən aşağı təbəqədə isə oksigen demək olar ki, yoxdur və turşuluq daha yüksəkdir.
Tədqiqatçıların fikrincə, bunun əsas səbəbi gölə müxtəlif mənbələrdən su daxil olmasıdır. Suyun temperaturu və mineral tərkibindəki fərqlər onun tam qarışmasına mane olub.
Vaxt keçdikcə keçmiş mədən ərazisi tamamilə dəyişib. Hazırda gölün sahəsi təxminən **865 hektardır**.
Gölün sahilində qumlu çimərlik yaradılıb, təbiət ərazilərində gəzinti yolları salınıb. Su hövzəsi suyun keyfiyyəti və ərazinin təhlükəsizliyi kimi meyarları nəzərə alan **“Mavi bayraq”** ekoloji sertifikatını da əldə edib.
Keçmiş sənaye tullantıları olan ərazilərdə tədricən çəmənliklər, kolluqlar, meşələr və bataqlıq sahələri formalaşıb. Burada maral kimi vəhşi heyvanlar üçün də əlverişli yaşayış şəraiti yaranıb.
Göl artıq istirahət və su əyləncələri üçün də istifadə olunur. Ziyarətçilər burada kayak və kanoe ilə gəzə bilirlər.
Beləliklə, vaxtilə ətraf mühitə ciddi təsir göstərən kömür mədəni bu gün həm təbiətin bərpası, həm də turizm baxımından əhəmiyyətli məkana çevrilib. Kömür sənayesindən asılı olan şəhər üçün isə keçmiş mədən ərazisi yeni iqtisadi və turizm resursu yaradıb.
Samir
