NASA-nın araşdırması Ayın qütblərində daim kölgədə qalan bəzi bölgələrin Yerdən gələn mikroorqanizmləri uzun müddət qoruya biləcəyini göstərib. Bu ehtimal Ayın qədim Yerə aid bioloji izləri saxlayan “təbii dondurucu” ola biləcəyi fikrini gündəmə gətirib.
HİT.az xəbər verir ki, Ay həyat üçün əlverişli mühit hesab edilmir. Atmosferin olmaması, kəskin temperatur dəyişiklikləri və Günəşdən gələn güclü radiasiya burada canlıların yaşamasını olduqca çətinləşdirir.
Lakin NASA-nın Goddard Kosmik Uçuş Mərkəzinin tədqiqatçıları Ayın xüsusilə qütb bölgələrindəki daimi kölgədə qalan ərazilərin bəzi mikroorqanizmləri radiasiyadan qoruya biləcəyini müəyyənləşdiriblər.
Araşdırmada Deinococcus radiodurans, Bacillus subtilis və Staphylococcus aureus bakteriyaları, həmçinin Aspergillus niger və Fusarium cinsinə aid göbələk növləri araşdırılıb.
Alimlər bildirirlər ki, söhbət Ayda aktiv şəkildə yaşayan və çoxalan mikroblardan getmir. Bəzi mikroorqanizmlər əlverişsiz şəraitdə kriptobioz vəziyyətinə keçərək metabolik fəaliyyətlərini demək olar ki, tam dayandıra və daha uyğun şərait yaranana qədər qoruna bilərlər.
Tədqiqatçılar mikroorqanizmlərin davamlılığı ilə Ayın müxtəlif bölgələrindəki temperatur və radiasiya göstəricilərini müqayisə ediblər. Bunun üçün NASA-nın Lunar Reconnaissance Orbiter aparatından əldə edilən məlumatlardan istifadə olunub.
Xüsusilə qütblərdə yerləşən və Günəş işığının heç vaxt çatmadığı bəzi ərazilər diqqət çəkib. “Soyuq tələlər” adlandırılan bu bölgələrdə temperatur son dərəcə aşağı olduğundan su kimi uçucu maddələr uzun müddət qorunub qala bilir.
Alimlərin fikrincə, bu şərait bəzi mikroorqanizmlərin də uzun müddət saxlanmasına imkan verə bilər.
Araşdırmanın ən maraqlı ehtimallarından biri Ayın Yerin çox qədim keçmişindən bioloji izlər qorumuş ola bilməsidir.
NASA tədqiqatçıları hesab edirlər ki, Günəş sisteminin ilkin dövrlərində böyük kosmik cisimlərin Yerə çarpması nəticəsində planetimizdən qopan süxurlar Aya daşınmış ola bilər. Əgər həmin materialların tərkibində mikroorqanizmlər olubsa, onların bir hissəsi Ayın qorunan qütb bölgələrinə çatmış ola bilər.
Beləliklə, Ayın bəzi qütb əraziləri Yerin qədim bioloji tarixini qoruyan təbii “dondurucu” rolunu oynaya bilər.
Bu ehtimal gələcək Ay missiyaları üçün də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Çünki astronavtların Yerdən apardığı mikroorqanizmlər Ayın səthini çirkləndirə və gələcək tədqiqatlarda qədim bioloji izlərlə yeni gətirilən mikrobların fərqləndirilməsini çətinləşdirə bilər.
Bu səbəbdən alimlər Ayın qütblərində aparılacaq gələcək tədqiqatlarda ciddi bioloji qorunma və təmizlik qaydalarının tətbiq edilməsinin vacibliyini vurğulayırlar.
Samir
