Peyk görüntülərini araşdıran tədqiqatçılar bir körfəz boyunca belə qabarma-çəkilmə səviyyələrinin təxminən 1 metr dəyişə bildiyini müəyyən ediblər. Nəticələr göstərir ki, bir-birinə yaxın sahilyanı ərazilər eyni fırtına zamanı daşqın və duzlu su sızması ilə bağlı tamamilə fərqli risklərlə üzləşə bilər.
HİT.az xəbər verir ki, dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi sahilyanı ərazilər üçün getdikcə daha ciddi riskə çevrilərkən, yeni araşdırma təhlükənin bütün ərazilərdə eyni olmadığını ortaya qoyub. Peyk görüntülərini araşdıran alimlər tək bir körfəz boyunca belə qabarma hündürlüyünün təxminən 1 metrə qədər dəyişə bildiyini müəyyənləşdiriblər.
Bu fərq bir-birinə kifayət qədər yaxın sahilyanı yaşayış məntəqələrinin belə eyni fırtına zamanı müxtəlif səviyyələrdə daşqın və duzlu su sızması riski ilə qarşılaşa biləcəyi anlamına gəlir. Buna görə də sahil təhlükəsizliyinin qiymətləndirilməsi zamanı yalnız orta dəniz səviyyəsinə əsaslanmaq kifayət etmir.
Oksford Universitetindən doktor Tomas Monahan və Deutsches Geodätisches Forschungsinstitutdan doktor Maykl Hart-Devisin rəhbərlik etdiyi komanda ənənəvi ölçmə cihazlarının və radar peyklərinin kifayət etmədiyi ərazilərdə fərqli üsuldan istifadə edib.
Tədqiqatçılar son 40 ildə çəkilmiş peyk görüntülərini araşdıraraq çimərliklərin maililiyini nəhəng xətkeş kimi qiymətləndiriblər. Sahildəki su xəttinin zamanla necə dəyişdiyini izləyən komanda dəniz səviyyəsindəki dəyişiklikləri təxminən 100 metrlik dəqiqliklə xəritələndirib.
Sakit okean sahillərində aparılan araşdırmalar diqqətçəkən nəticələr verib. Yeni Zelandiyanın Cənubi Taranaki Bight bölgəsində 90 kilometrlik körfəz boyunca qabarma-çəkilmə səviyyələrinin təxminən 1 metr fərqləndiyi müəyyən edilib. Kraystçörç ətrafında isə şərq və cənub sahilləri arasında təxminən 40 santimetrlik səviyyə fərqi aşkarlanıb.
Bu fərqlərin yaranmasına dəniz dibinin dərinliyi və sahil xəttinin həndəsi quruluşu təsir göstərir. Eyni xüsusiyyətlər fırtınalar zamanı yaranan kompleks daşqın riskinin hansı ərazilərdə daha yüksək olacağını da müəyyənləşdirə bilər.
Yerli qabarma-çəkilmə fərqləri ilə yanaşı, qlobal dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi də sahilyanı ərazilər üzərindəki təzyiqi artırır. Amerika Meteorologiya Cəmiyyətinin məlumatlarına görə, qlobal dəniz səviyyəsi 1993-cü ildə başlayan peyk ölçmələrinin orta göstəricisindən təxminən 111 millimetr yuxarı qalxıb və ardıcıl 14-cü ildə də rekord səviyyəyə çatıb.
Okeanların isinməsi nəticəsində yaranan istilik genişlənməsi dəniz səviyyəsinə ildə orta hesabla 1,6 millimetr əlavə edir. Əriyən buzlaqlar və buz örtükləri isə hər il təxminən 2 millimetrlik əlavə yüksəlişə səbəb olur.
Qrenlandiya və Antarktidadan kənarda yerləşən bütün buzlaqların əriməsi halında qlobal dəniz səviyyəsinin 32,3 santimetrdən çox yüksələ biləcəyi hesablanır.
Tədqiqatçılar sahillərin qorunması ilə bağlı işlərdə yalnız sabit dəniz səviyyəsinin deyil, qabarma-çəkilmələrdəki yerli fərqlərin də nəzərə alınmasının vacibliyini vurğulayırlar.
Əldə olunan məlumatların sahilyanı ərazilərdə daşqın riskinin qiymətləndirilməsi və qoruyucu infrastrukturun planlaşdırılması baxımından mühüm mənbə ola biləcəyi bildirilir.
Samir
