50 yaşdan sonra osteoporoz riski artır. Xəstəliyin ilkin mərhələləri adətən heç bir simptom vermir və bir çox insanda diaqnoz yalnız sümük sınığı baş verdikdən sonra qoyulur. 

HİT.az xəbər verir ki, bu problemin qarşısının alınması barədə “HuffPost” yazır.

Endokrinoloq, Merilend Universiteti Tibb Məktəbinin dosenti Rozalina MakKoyun sözlərinə görə, osteoporoz sümüklərin keyfiyyət və möhkəmliyinin pozulmasıdır və bu da sınıq riskini artırır.

Osteoporoz DEXA-skanlama adlı rentgen müayinəsi ilə diaqnoz edilir. Bu üsul sümük sıxlığını ölçür və sınıq riskini qiymətləndirməyə imkan verir.

Mütəxəssis qeyd edib ki, aşağı sümük sıxlığı əsas göstərici olsa da, sümük keyfiyyəti də vacib rol oynayır.

Yaş artdıqca risk yüksəlir

Məlumata görə, osteoporoz riski yaş artdıqca kəskin yüksəlir. Xüsusilə 50 yaşdan yuxarı qadınlar və 70 yaşdan yuxarı kişilər daha çox risk qrupuna daxildir. Araşdırmalara əsasən, 50 yaşdan sonra qadınların 50 faizi, kişilərin isə 20 faizi osteoporozla bağlı sınıqlarla üzləşir.

Endokrinoloq Yesika Qarsiyanın sözlərinə görə, yaşla birlikdə orqanizm sümükləri bərpa etməkdə daha az effektiv olur, fiziki aktivlik azalır və kalsium kimi qida maddələrinin mənimsənilməsi zəifləyir.

Qadınlarda riskin artmasının əsas səbəblərindən biri menopauzadan sonra estrogen hormonunun azalmasıdır. Bu hormon sümük toxumasının formalaşması və parçalanması balansını tənzimləyir.

Osteoporozun qarşısını almağın yolları

Mütəxəssislər iki əsas yanaşmanı vurğulayır: düzgün qidalanma və fiziki aktivlik.

Stenford Universiteti Tibb Məktəbinin klinik professoru Debora Selmayer bildirir ki, gündə ən az 30 dəqiqə intensiv fiziki hərəkət – sürətli gəzinti, güc məşqləri və balans məşqləri tövsiyə olunur.

Qidalanma baxımından əsas iki element xüsusilə vacibdir: kalsium və D vitamini. Selmayerin sözlərinə görə, bu iki maddə sınıq riskini azaldan yeganə qida elementlərindəndir.

Mayo Klinikası Tibb Kollecinin endokrinoloqu Cəd Sfeir isə qeyd edir ki, 50 yaşdan yuxarı insanlar üçün gündəlik kalsium norması 1000–1200 milliqram, D vitamini isə 800–1000 beynəlxalq vahid olmalıdır.

Bundan əlavə, sümük toxumasının strukturunu qorumaq üçün kifayət qədər protein qəbulu da vacibdir. Protein kollagen matrisinin formalaşmasına kömək edir və sümüklərə möhkəmlik və elastiklik verir.

Sümüklər üçün ən faydalı qida

Mütəxəssislərə görə, osteoporozun qarşısının alınması tək bir məhsulla məhdudlaşmır. Lakin Yesika Qarsiya xüsusilə bir qidanı daha çox tövsiyə edir: sardina.

Sardina həm kalsium, həm də D vitamini ilə zəngindir. Xüsusilə balığın yeyilə bilən xırda sümükləri kalsiumun asan mənimsənilən formasını təmin edir.

Məlumata əsasən, 85 qram sardina təxminən 325 milliqram kalsium və gündəlik D vitamini tələbatının təxminən 17 faizini təmin edir. Mütəxəssislər daha yaxşı effekt üçün həftədə 2–3 dəfə sardina istehlakını tövsiyə edir.

Sardinanı sevməyənlər üçün alternativ olaraq süd məhsulları – süd, qatıq və pendir tövsiyə olunur.

Sümüklərə zərər verən qidalar

Ekspertlərin fikrincə, ən zərərli içki alkoqoldur. O, sümük əmələ gətirən hüceyrələrin fəaliyyətini zəiflədir və D vitamini mübadiləsinə mane olur.

İkinci zərərli qrup isə qazlı içkilərdir. Onların tərkibindəki fosfor turşusu orqanizmdə kalsium balansını pozur və sümükdən kalsiumun çıxmasına səbəb ola bilər.

Həmçinin həddindən artıq duz istifadəsi də kalsium itkisini artırır, buna görə duzlu qidaların qəbulu məhdudlaşdırılmalıdır.

Sümük sağlamlığının qorunması üçün qidalanma və həyat tərzi balansı əsas rol oynayır.

Samir