Albaniyada yerləşən bir mədəndə hər il yüzlərlə ton saf hidrogen sızdıran nəhəng ehtiyat aşkarlanıb. Bu kəşfin təmiz enerji keçidini sürətləndirə biləcəyi bildirilir.

HİT.az xəbər verir ki, alimlər Albaniyada yerləşən bir mədənin dərinliklərində böyük təbii hidrogen yatağı aşkar ediblər. Məlumata görə, bu qaz milyonlarla il əvvəl okean dibində formalaşmış və tektonik lövhələrin toqquşması nəticəsində yerin altına sıxışmış nəhəng bir süxur zolağında gizlənib.

Əslində Türkiyədən Sloveniya ərazisinə qədər uzanan bu nəhəng süxur strukturundan zaman-zaman hidrogen sızdığı əvvəllər də müşahidə olunurdu. Lakin Albaniyadakı Bulqizë xrom mədənində qeydə alınan vəziyyət bu sahədəki təsəvvürləri dəyişəcək qədər böyükdür. Tədqiqatçılar mədənin su hovuzlarından səthə yayılan qaz buludlarını analiz edərək bu gizli ehtiyatı üzə çıxarıblar.

Alimlər mədənin ən dərin hissələrinə enərək süxurlardan sızan qazın miqdarını ölçüblər. Nəticələr gözlənilməz olub: mədəndəki su gölməçələrindən sanki saf hidrogen “fışqırır”. Araşdırma qrupu bu vəziyyəti mədənin daxilində qaynayan 30 kvadratmetrlik nəhəng jakuziyə bənzədib. Ölçmələrə əsasən, hər il bu mədəndən ən azı 200 ton yüksək təmizlikdə hidrogen qazı sızaraq atmosferə qarışır. Bu göstərici indiyə qədər qeydə alınmış ən yüksək təbii hidrogen axınlarından biri hesab olunur.

Hidrogen yüksək dərəcədə alışqan və təhlükəli qazdır. Mədəndə toplanan bu yüksək konsentrasiyalı qaz 2011-ci ildən bəri üç böyük partlayışa səbəb olub. Nəticədə dörd mədənçi həyatını itirib, bir neçə işçi isə yaralanıb. Alimlər hesab edirlər ki, aparılan tədqiqatlar sızma mexanizmini izah etməklə gələcək qəzaların qarşısını almağa və iş təhlükəsizliyini artırmağa kömək edə bilər.

Araşdırmalara görə, bu nəhəng qaz kütləsi yerin altında iki böyük süxur bloku arasında yaranmış təxminən 10 metr genişliyində çatda toplanıb və təxminən 5 kilometr dərinliyə qədər uzanır. Səthdən heç bir əlamət görünməsə də, bu gizli zonada təxminən 50 min ton hidrogen olduğu ehtimal edilir. Bu həcm mədəndəki sızmanı təxminən 238 il ərzində davam etdirə biləcək potensiala malikdir.

Əgər təhlükəsiz şəkildə hasil edilə bilsə, bu cür təbii hidrogen yataqları karbon emissiyası olmayan enerji mənbəyi kimi qlobal enerji keçidində mühüm rol oynaya bilər. Lakin hazırda bu resursun tam istifadəsi üçün lazım olan texnoloji və yeraltı infrastruktur hələ kifayət qədər inkişaf etməyib.

Samir