Alzheimer xəstəliyinin müalicəsi ilə bağlı aparılan yeni araşdırmada karbon dioksid tərkibli havanın nəzarətli şəkildə nəfəsə çəkilməsinin beyində xəstəliklə əlaqəli zülalların səviyyəsinə təsir göstərə biləcəyi müəyyən edilib. Cəmi 12 nəfərin iştirak etdiyi ilkin sınaqda bəzi müsbət dəyişikliklər qeydə alınsa da, bu üsulun xəstəliyi müalicə etdiyi və ya inkişafını ləngitdiyi hələ sübut olunmayıb.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “CHIP” nəşri məlumat yayıb.

2026-cı ilin iyulunda Beynəlxalq Alzheimer Assosiasiyasının konfransında təqdim olunan ilkin nəticələr karbon dioksidin beynin tullantıları təmizləyən təbii mexanizminə təsir göstərə biləcəyini ehtimal etməyə əsas verib. Söhbət beynin tullantı maddələrdən təmizlənməsində iştirak edən qlimfatik sistemdən gedir.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, karbon dioksid səviyyəsindəki dəyişikliklərin beyin damarlarının genişlənməsi və daralmasına təsir etməsi zərərli zülalların xaric olunmasını dəstəkləyə bilər.

Sınaq zamanı hansı dəyişikliklər qeydə alınıb?

Araşdırmada idrak qabiliyyətləri normal olan, eləcə də yüngül koqnitiv zəifləmə yaşayan 12 nəfər iştirak edib. Onlar 30 dəqiqə ərzində xüsusi nəfəs maskasından istifadə ediblər. Maska hər 35 saniyədən bir adi hava ilə karbon dioksid miqdarı yüksək olan hava arasında keçid edib. Bu müddətdə iştirakçıların beyin görüntüləri çəkilib və qan nümunələri götürülüb.

Nəticələr göstərib ki, başlanğıcda tau zülalının səviyyəsi yüksək olan bəzi iştirakçılarda bu göstərici sağlam insanlarda müşahidə edilən səviyyələrə doğru azalıb. Tau zülalının beyində anormal yığılması Alzheimer xəstəliyi ilə əlaqələndirilir.

Qan analizlərində isə xəstəliklə əlaqəli digər zülal olan beta-amiloidin səviyyəsində artım qeydə alınıb. Tədqiqatçılar bunun beta-amiloidin beyindən xaric olunması ilə bağlı ola biləcəyini düşünürlər. Lakin bu ehtimalın təsdiqlənməsi üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac var.

Əldə olunan dəyişikliklər uzunmüddətli olmayıb. Bir dəfə tətbiq edilən prosedurdan sonra tau zülalının səviyyəsi bir saatdan az müddətdə əvvəlki göstəricisinə qayıdıb.

Yeni müalicə üsuluna çevrilə bilərmi?

Tədqiqatçılar metodun effektivliyini və mümkün yan təsirlərini müəyyənləşdirmək üçün daha genişmiqyaslı klinik sınaqların keçirilməli olduğunu bildirirlər. İlkin nəticələr karbon dioksid tətbiqinin Alzheimer xəstəliyinin qarşısını aldığını və ya onun inkişafını yavaşlatdığını deməyə əsas vermir.

Yüksək konsentrasiyalı karbon dioksidin nəfəsə çəkilməsi sağlamlıq üçün təhlükəli ola biləcəyindən, bu üsul yalnız nəzarət olunan tədqiqat şəraitində araşdırılmalıdır.

Mütəxəssislər Alzheimer riskinin azaldılması istiqamətində fiziki aktivliyin qorunmasını, tərəvəz və meyvələrlə zəngin qidalanmanı, sosial əlaqələrin davam etdirilməsini və zehni fəaliyyətlə məşğul olmağı da tövsiyə edirlər.

Samir