Avtomobil sürənlər yəqin ki, buna dəfələrlə şahid olublar: göyərçinlər yolun ortasında dayanır və yalnız avtomobil onlara lap yaxınlaşanda uçurlar. Piyadalar da eyni vəziyyəti müşahidə edirlər – quşlar insan yaxınlaşsa belə, dərhal uzaqlaşmağa tələsmirlər.

HİT.az-ın məlumatına görə, ilk baxışdan elə görünə bilər ki, onların özünümühafizə instinkti zəifdir. Əslində isə bunun səbəbi quşların görmə sistemi və beyninin işləmə xüsusiyyətləri ilə bağlıdır.

Göyərçinlər dünyanı insanlardan fərqli görür

Göyərçinlərin beyni vizual məlumatı insan beynindən təxminən üç dəfə daha sürətlə emal edir.

İnsan ətraf aləmi fasiləsiz deyil, ardıcıl "kadrlar" şəklində qəbul edir. Beyin bu kadrları birləşdirərək hərəkətin davamlı olduğu təəssüratını yaradır. Bu proses elmdə phi fenomeni və titrəyişlərin birləşməsi effekti kimi tanınır.

Bundan başqa, baxışımızı bir nöqtədən digərinə yönəltdikdə "xronostaz" adlanan effekt yaranır. Bu zaman beyin görüntünün bulanıq görünməsinin qarşısını almaq üçün qısa müddət ərzində vizual məlumatın emalını dayandırır və yeni görüntünü sabitləşdirdikdən sonra işləməyə başlayır.

Göyərçinlər saniyədə daha çox "kadr" görür

İnsan gözü saniyədə təxminən 24 kadr qəbul edir. Göyərçinlərdə isə bu göstərici təxminən 75 kadrdır.

Bu səbəbdən insanlar üçün normal görünən hərəkət quşlar üçün daha yavaş görünür. Məsələn, saniyədə 24 kadr sürətlə göstərilən film insan üçün adi video olsa da, göyərçin üçün yavaş slayd nümayişi təsiri bağışlaya bilər.

Nəticədə quş hərəkət edən obyektlərin trayektoriyasını və sürətini daha dəqiq qiymətləndirə bilir.

Niyə onlar son ana qədər gözləyirlər?

İnsanlara elə gəlir ki, göyərçinlər təhlükəni gec görür. Əslində isə onlar avtomobili və ya yaxınlaşan insanı kifayət qədər erkən müşahidə edir və vəziyyəti dəqiq hesablayırlar.

Quşun beyni ətraf mühit haqqında çox böyük həcmdə məlumatı qısa müddətdə emal etdiyi üçün o, uçmaq üçün ən uyğun anı seçir. Buna görə də göyərçinlər adətən təhlükədən son anda yayınır, lakin əksər hallarda bunu dəqiq hesablanmış vaxtda edirlər.

Bu qabiliyyət təkamül nəticəsində formalaşıb

Belə sürətli vizual emal quşlara yırtıcılardan qaçmaq və ovlarını tutmaq üçün lazımdır. Beyin nə qədər tez məlumatı emal edirsə, sağ qalmaq şansı da bir o qədər artır.

Maraqlıdır ki, göyərçinlər bu sahədə rekordçu sayılmırlar. Məsələn, milçəyin beyni saniyədə təxminən 250 kadr emal edə bilir. Buna görə də insanın qəfil əl hərəkəti milçək üçün sanki yavaş çəkiliş kimi görünür və o, çox vaxt zərbədən əvvəl qaçmağa müvəffəq olur.

Samir