Arxeoloqlar Meksikanın Kalakmul biosfer qoruğunun dərinliklərində əvvəllər məlum olmayan qədim Maya şəhərini aşkar ediblər.

Hit.az xəbər verir ki, "Daily Galaxy" nəşrinin yazdığına görə, yaşayış məskəni min ildən artıq müddətdə sıx cəngəllik örtüyü altında demək olar ki, toxunulmaz vəziyyətdə qalıb.

Məlumata görə, Minanbe adlı yaşayış məntəqəsi Sloveniya Elmlər və İncəsənət Akademiyasının Tədqiqat Mərkəzinin arxeoloqu İvan Şpraytsın rəhbərlik etdiyi Meksika-Sloveniya tədqiqat qrupu tərəfindən aşkar olunub. Sıx bitki örtüyü və meşə yollarının olmaması şəhərin müasir dövrdə dağıntıya məruz qalmasının qarşısını alıb.

Kəşf təxminən 30 il davam edən arxeoloji tədqiqatların nəticəsi olub. Alimlər yaşayış məntəqəsini müəyyən etmək və sənədləşdirmək üçün "LiDAR" texnologiyası ilə əldə olunan aerofotoşəkilləri sahə tədqiqatları ilə birləşdiriblər.

"LiDAR" məlumatları meşə örtüyü altında gizlənmiş tikililəri üzə çıxarıb. Bundan sonra arxeoloqlar cəngəllikdə beş kilometrlik cığır açaraq əvvəlcə yolsuzluq avtomobilləri, daha sonra isə piyada hərəkət ediblər. Yerində aparılan araşdırmalar şəhərin təxminən 15 hektar ərazini əhatə etdiyini təsdiqləyib.

Tədqiqatçılar yaşayış məntəqəsində meydanlar, mərasim tikililəri, saraylar, terraslar, həmçinin bataqlıqlar və hidrotexniki kanalları əhatə edən inkişaf etmiş su idarəetmə sistemi aşkar ediblər.

İvan Şprayts bildirib ki, şəhərin qorunub saxlanılması onları təəccübləndirib.

“Əvvəlki tədqiqat apardığımız ərazilərlə müqayisədə buraya çatmaq daha çətin idi. Lakin son üç ildə ilk dəfə tam qorunmuş və talan izləri olmayan bir yaşayış məntəqəsi aşkar etdik. Bu bizim üçün böyük sürpriz oldu”, deyə o bildirib.

Qədim abidələr və heroqliflər

Alimlərin sözlərinə görə, ərazidəki ən diqqətçəkən tikili ətraf landşaftdan 13 metrdən çox hündürlüyə ucalan piramida formalı məbəddir.

Arxeoloq Vitan Vuyanoviç qeyd edib ki, tikili Rio Bek memarlıq üslubuna xas xüsusiyyətlərə, o cümlədən yüksək keyfiyyətli daş hörgüyə, dekorativ fasad panellərinə və dik pilləkənlərə malikdir.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, məbəd üzərində oyma yazılar olan daş stelalarla əlaqəlidir. Vuyanoviç belə yaxşı qorunmuş stelaya əvvəllər rast gəlmədiyini bildirib.

Ümumilikdə, alimlər heroqlif yazıları və oyma təsvirlərlə bəzədilmiş 14 abidəni, o cümlədən stelaları və qurbangahları sənədləşdiriblər.

Ən diqqətçəkən abidələrdən biri olan 1 nömrəli stelada başı kəsilmək üzrə olan əsirin üzərində qılınc və ya balta qaldırmış fiqur təsvir edilib.

Abidələrin daha ətraflı öyrənilməsi üçün fotogrammetriya üsulu ilə onların dəqiq 3D modelləri hazırlanıb. Bu rəqəmsal rekonstruksiyalar epiqrafçı Oktavio Esparsa Olqinə zamanın təsiri ilə aşınmış heroqlifləri araşdırmağa imkan verib.

1 nömrəli steladakı yazılardan biri eramızın 849-cu ilinə uyğun gələn "5 Ahav" tarixini göstərir. Alimlər hesab edirlər ki, bu, abidələrin ən azı bir hissəsinin Maya sivilizasiyasının Son Klassik dövründə, X əsrdə regionun bir çox şəhərlərinin tərk edilməsindən az əvvəl inşa edildiyini göstərir.

Arxeoloqlar həmçinin bir neçə dairəvi və bir düzbucaqlı qurbangah aşkar ediblər. Onların qədim dövrdə məqsədli şəkildə dəyişdirildiyi ehtimal olunur.

Bundan başqa, 6 nömrəli abidədə lələkdən hazırlanmış möhtəşəm baş geyimi və mərasim geyimində təsvir olunan hökmdar heroqlif kartuşları fonunda əks olunub.

Samir