1935-ci ildə Hoover bəndinin tikintisindən sonra su altında qalan Nevada ştatındakı tarixi St. Thomas yaşayış məntəqəsi uzun sürən quraqlıq səbəbindən yenidən tamamilə üzə çıxıb. Hazırda şəhərin qalıqları həm tarix həvəskarlarının, həm də turistlərin diqqət mərkəzindədir.
HİT.az xəbər verir ki, Nevada ştatında yerləşən Lake Mead Milli Rekreasiya Ərazisindəki St. Thomas şəhəri dünyanın ən qeyri-adi "xəyal şəhərləri"ndən biri hesab olunur. Hoover bəndinin tikintisindən sonra su altında qalan bu yaşayış məntəqəsi iqlim dəyişikliyi və uzunmüddətli quraqlıq nəticəsində dəfələrlə suyun üzünə çıxıb, sonra isə yenidən gölün dərinliklərinə qərq olub.
Yarım əsrdən çox su altında qaldıqdan sonra 2000-ci illərin əvvəllərində tamamilə üzə çıxan şəhər bu gün keçmişin izlərini araşdırmaq istəyən tarixsevərlər və quraqlığın nəticələrini öz gözləri ilə görmək istəyən turistlər üçün açıq səma altında muzeyə çevrilib.
St. Thomasın yerləşdiyi ərazi avropalıların gəlişindən min illər əvvəl Pueblo və Basketmeyker mədəniyyətlərinin yaşayış yeri olub. 1865-ci ildə isə mormon köçkünləri burada St. Thomas yaşayış məntəqəsini salıblar. Əvvəlcə şəhərin Yuta və ya Arizona ərazisində yerləşdiyi güman edilsə də, sonradan aparılan rəsmi ölçmələr onun Nevada ştatına aid olduğunu göstərib. Ağır vergi yükü səbəbindən sakinlərin əksəriyyəti şəhəri tərk edib və yalnız bərədə işləyən Daniel və Ana Bonelli ailəsi burada qalıb.
1880-ci illərdə münbit torpaqlar sayəsində şəhər yenidən inkişaf etməyə başlayıb və əhalisi 500 nəfəri ötüb. Salt Lake City ilə Los-Ancelesi birləşdirən Arrowhead yolu üzərində yerləşən şəhərdə məktəb, kilsə, qazlı içki mağazası və avtomobillər üçün qarajlar fəaliyyət göstərsə də, elektrik və mərkəzləşdirilmiş su sistemi mövcud olmayıb.
Şəhərin taleyi 1928-ci ildə ABŞ Prezidenti Kalvin Kulicin Hoover bəndi layihəsini təsdiqləməsi ilə dəyişib. Süni gölün yaradılması üçün St. Thomasın tamamilə boşaldılması qərara alınıb. Evlər sökülüb, qəbiristanlıq isə yaxınlıqdakı Overton bölgəsinə köçürülüb.
1935-ci ildə su səviyyəsi yüksəlməyə başlayıb. Son sakin Hyu Lord evinin qarşısına qədər çatan sudan qayıqla uzaqlaşdıqdan sonra şəhər 1938-ci ildə təxminən 18 metr dərinlikdə tamamilə su altında qalıb.
Bununla belə, şəhər tamamilə yox olmayıb. XX əsr boyunca baş verən böyük quraqlıqlar zamanı St. Thomas bir neçə dəfə yenidən üzə çıxıb. Keçmiş sakinlər 1945 və 1962-ci illərdə burada görüşlər keçiriblər. 1962-ci ildə üzə çıxdıqdan sonra şəhər doqquz il ərzində suyun üstündə qalıb, daha sonra 1972–2002-ci illərdə yenidən gölün altında olub.
2002-ci ildən sonra isə St. Thomas bir daha su altında qalmayıb. Hazırda Lake Mead gölündə su səviyyəsi tarixi minimum göstəricilərdən birindədir. Bu vəziyyət ABŞ-ın qərb ştatlarında su təminatı və Hoover bəndinin hidroenerji istehsalı üçün ciddi problem yaratsa da, şəhərin qalıqlarını uzunmüddətli şəkildə görmək imkanı yaradıb.
Bu gün ziyarətçilər heç bir yerə aparmayan pilləkənlər, aşınmış beton bünövrələr, boş su anbarları arasında sərbəst gəzə bilirlər. Ən çox maraq doğuran tikililərdən biri keçmiş məktəb binası və su çəkilən kimi ilk görünən məşhur dondurma mağazasının qalıqlarıdır.
Hazırda ərazi ABŞ Milli Park Xidməti tərəfindən mühafizə olunur və tarixi irsin qorunması istiqamətində xüsusi nəzarət altında saxlanılır.
Samir
