Alimlər Afrikada yaşayan yeni meymun növünü rəsmi olaraq təsvir ediblər. Colobus congoensis, yaxud Likveli adlandırılan bu növ sifətindəki açıq rəngli "maska" və parlaq narıncı dodaqları ilə fərqlənir. Bu, son 75 ildə Afrikada qeydə alınan beşinci yeni meymun növüdür.
HİT.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri "PLOS One" jurnalında dərc olunub.
Likveli Konqo Demokratik Respublikasının əlçatmaz tropik meşələrində yaşayır. Onun yaşadığı ərazilərə çatmaq üçün təyyarə və motosikletlə səyahət etmək, daha sonra bir neçə gün piyada yol qət etmək və çay boyunca qayıqla hərəkət etmək lazımdır.
Alimlər naməlum meymunu ilk dəfə 2008-ci ildə Lomami çayı yaxınlığında çəkilmiş bir fotoda görüblər. Lakin yeni növün mövcudluğunu təsdiqləmək yalnız illər sonra mümkün olub. Tədqiqatçılar 2018–2022-ci illər ərzində bu heyvanlarla 114 qarşılaşmanı qeydə alıblar. 2021-ci ildə isə ovçulardan müsadirə edilmiş bir neçə fərd üzərində morfoloji və genetik analiz aparılıb.
DNT analizi göstərib ki, Likveli özünə ən yaxın növ olan Colobus satanas (qara kolobus) ilə təxminən 4–5 milyon il əvvəl ortaq təkamül xəttindən ayrılıb. Tədqiqat müəlliflərinin sözlərinə görə, bu qədər dərin genetik fərq onun müstəqil növ olduğunu təsdiqləyən əsas sübutlardan biridir.
Likvelinin ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri sifətinin rəngidir. Ağzının ətrafındakı və burnunun altındakı açıq rəngli dəri xarakterik "maska" yaradır, parlaq narıncı dodaqları isə onu digər Afrika kolobuslarından fərqləndirir. Alimlər hesab edirlər ki, bu xüsusiyyət Afrika və Asiya kolobuslarının təkamül xətlərinin 8 milyon ildən çox əvvəl ayrılmasından əvvəl mövcud olmuş qədim əlamətləri əks etdirə bilər.
Yeni növün son dərəcə həssas vəziyyətdə olduğu bildirilir. Digər kolobus növləri adətən 60 min kvadrat kilometrdən artıq ərazilərdə yayıldığı halda, Likvelinin məlum yaşayış arealı cəmi təxminən 1700 kvadrat kilometr təşkil edir. Heyvanlar üçün əsas təhlükə ovçuluq hesab olunur.
Tədqiqat müəllifləri yeni növə rəsmi mühafizə statusunun verilməsini və nəsli kəsilmək təhlükəsi altında olan növlər siyahısına daxil edilməsini təklif edirlər. Onların fikrincə, bu addım ovun qadağan edilməsinə və azsaylı populyasiyanın qorunmasına kömək edə bilər.
Samir
