ABŞ-ın Nevada ştatında, Las-Veqas yaxınlığındakı Moxave səhrasında yerləşən "Gemini Solar Project" ölkənin ən böyük günəş elektrik stansiyalarından biridir. 

HİT.az xəbər verir ki, "Ecoportal.net" saytının yazdığına görə, ərazidə aparılan müşahidələr zamanı alimlər maraqlı bir hadisə qeydə alıblar: səhra tısbağaları günəş panellərinin altında yaranan kölgələrdən sığınacaq kimi istifadə edirlər.

Tikinti işləri başlamazdan əvvəl bu ərazi sərt səhra şəraitinə uyğunlaşmış çoxsaylı bitki və heyvan növlərinin yaşayış məkanı idi. İsti və quraq iqlimə baxmayaraq, Moxave səhrasında yüksək temperatur və su çatışmazlığına uyğunlaşmış müxtəlif canlılar yaşayır.

Səhra tısbağaları üçün istidən qorunmağın ən vacib yollarından biri kölgədir. Onlar həddindən artıq qızmamaq üçün yuvalarda, bitkilərin arasında və ya digər kölgəli yerlərdə gizlənirlər.

"Gemini Solar Project"in tikintisi zamanı ərazidə minlərlə günəş paneli quraşdırılıb. Bu panellər səhranın görünüşünü dəyişsə də, eyni zamanda onların altında yeni kölgəli sahələr yaradıb.

Məhz buna görə tədqiqatçılar iri günəş elektrik stansiyasının yerli ekosistemə təsirini və vəhşi heyvanların bərpa olunan enerji obyektləri ilə birgə yaşaya bilib-bilməyəcəyini araşdırmağa qərar veriblər.

Məqalədə qeyd olunur ki, iri günəş elektrik stansiyalarının tikintisi təbii ərazilərə, bitki örtüyünə, torpağa və heyvanlar aləminə təsir göstərə bilər. Lakin "Gemini Solar Project"in həyata keçirilməsi zamanı bu təsirləri minimuma endirmək üçün bir sıra ekoloji tədbirlər görülüb.

Alimlər, həmçinin Moxave səhrasında yayılan nadir bitki növü olan üçbucaqlı südotunu da araşdırıblar. Tədqiqat göstərib ki, bitki tikinti işlərindən sonra da sağ qala bilib və tətbiq olunan mühafizə tədbirləri sayəsində bərpa prosesini davam etdirib.

Tədqiqatçıların əsas diqqətini isə səhra tısbağaları cəlb edib. Onlar tikinti başlamazdan əvvəl həmin ərazidə yaşayan tısbağaların taleyini araşdırıblar.

Məlum olub ki, günəş elektrik stansiyası istifadəyə verildikdən sonra tısbağalar başqa əraziyə köçürülməyib. Onlar əvvəldən bu ekosistemin bir hissəsi olublar.

Tikinti zamanı bəzi sahələr ətrafında tısbağaların təhlükəsizliyini təmin etmək üçün hasarlar quraşdırılıb, eyni zamanda daha kiçik heyvanların hərəkəti üçün keçidlər saxlanılıb. Nəticədə səhra tısbağalarının bir hissəsi elektrik stansiyasının ərazisində yaşamağa davam edib.

Onlardan bəziləri günəş panellərinin altında yaranan kölgəli sahələri birbaşa günəş şüalarından qorunmaq üçün istifadə etməyə başlayıb. Alimlərin çəkdiyi fotolar heyvanların insan tərəfindən dəyişdirilmiş mühitə necə uyğunlaşdıqlarını nümayiş etdirir.

Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, bu müşahidə vəhşi heyvanların dəyişən landşaftlara necə reaksiya verdiyini daha yaxşı anlamağa kömək edir. Eyni zamanda göstərir ki, düzgün planlaşdırma aparıldıqda bəzi bərpa olunan enerji obyektləri təbii ekosistemlərlə yanaşı mövcud ola bilər.

Samir