Avstraliya və Sakit okeanın cənub hissəsinə məxsus olan bir neçə qəhvəyi ağac ilanının (Boiga irregularis) ABŞ-ın Quam adasına daxil olaraq bütün ekosistemi dəyişdirməsinin sirri yeni araşdırma ilə izah edilib. Alimlər hesab edirlər ki, gizli genetik müxtəliflik bu invaziv növün qohumlararası çoxalmaya baxmayaraq sağ qalmasına, yeni mühitə uyğunlaşmasına və sürətlə yayılmasına imkan verib.

HİT.az xəbər verir ki, "Daily Galaxy"nin yazdığına görə, qəhvəyi ağac ilanı ehtimal ki, İkinci Dünya müharibəsindən sonra hərbi yük təyyarələri vasitəsilə təsadüfən Quama gətirilib. Adada məskunlaşdıqdan sonra bu növ yerli meşə quşlarının bir çoxunun məhvinə səbəb olub, həmçinin elektrik dirəklərinə və avadanlıqlara dırmaşaraq tez-tez elektrik kəsintiləri yaradıb. Bəzi ərazilərdə onların sıxlığı hər 2,5 kvadrat kilometrə təxminən 30 min ilana çatıb.

Uzun illər alimləri düşündürən əsas sual belə idi: sayca çox az fərddən yaranmış populyasiya necə bu qədər uğurla inkişaf edə bilib? Adətən belə hallarda genetik müxtəlifliyin azlığı növün uyğunlaşma və yaşama qabiliyyətini zəiflədir.

ABŞ-ın "Buffalo" Universiteti və ABŞ Geoloji Xidmətinin alimləri ilanların DNT-sini uzun oxunuşlu sekvensləmə üsulu ilə analiz edərək 19 mindən çox struktur genetik dəyişiklik aşkar ediblər. Tədqiqatın nəticələri "Nature Astronomy" deyil, "Science Advances" jurnalında dərc olunub.

Araşdırmaya görə, bu dəyişikliklər DNT-nin böyük hissələrinin təkrarlanması, silinməsi və ya yerinin dəyişməsi ilə bağlıdır. Əvvəlki metodlar əsasən DNT-dəki kiçik dəyişikliklərə diqqət yetirdiyi üçün bu cür fərqlər aşkar olunmurdu.

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, genetik müxtəlifliyin əhəmiyyətli hissəsi immun sistemi və qoxu hissi ilə əlaqəli genlərdə cəmlənib. Qəhvəyi ağac ilanları ovunu və ətraf mühiti məhz güclü qoxu hissi vasitəsilə müəyyən edir.

Alimlərin fikrincə, inkişaf etmiş qoxu hissi ilanlara digər fərdləri ov kimi deyil, qohum kimi tanımağa kömək edə bilər. Bu isə qohumlararası çoxalmanın geniş yayıldığı populyasiyada kannibalizmin azalmasına şərait yarada bilər.

Tədqiqat müəllifləri hesab edirlər ki, əldə olunan nəticələr yalnız invaziv növlərin deyil, həm də nəsli kəsilmək təhlükəsi altında olan heyvanların genetik uyğunlaşma imkanlarını daha yaxşı anlamağa kömək edəcək.

Qeyd olunur ki, alimlər gələcək araşdırmalarda Quamdakı ilanların genlərini Avstraliya və Sakit okean bölgəsindəki təbii populyasiyalarla müqayisə edərək bu genetik xüsusiyyətlərin adaya gəlməzdən əvvəl mövcud olub-olmadığını müəyyənləşdirməyi planlaşdırırlar.

Samir