ABŞ-nin Şimali Dakota ştatında Soyuq müharibə dövrünün ən qeyri-adi hərbi obyektlərindən biri yerləşir. 5,7 milyard dollara başa gələn nəhəng kompleks cəmi bir gün fəaliyyət göstərdikdən sonra bağlanıb.
HUT.az xəbər verir ki, Stanley R. Mickelsen Safeguard kompleksi 1975-ci ildə ABŞ-nin nüvə müdafiə sistemi çərçivəsində inşa edilib. Beton piramida formasında olan obyektin əsas məqsədi “Grand Forks” aviabazasındakı “Minuteman” raket poliqonlarını mümkün sovet ballistik raket hücumlarından qorumaq olub.
Kompleks müasir radar sistemləri və möhkəmləndirilmiş konstruksiyalarla təchiz edilmişdi. Burada iki əsas radar sistemi fəaliyyət göstərirdi. Perimetr aşkarlama radarı şimaldan yaxınlaşan raketləri izləyir, raket poliqonu radarı isə piramida formasındakı komanda mərkəzinin daxilində yerləşirdi.
Radar sistemi 30 ədəd uzaqmənzilli “Spartan” və 16 yüksək sürətli “Sprint” raketdən müdafiə vasitəsini idarə edirdi.
Piramidanın qeyri-adi forması dekorativ məqsəd daşımırdı. Quruluş güclü radar avadanlıqlarını qorumaq üçün xüsusi olaraq belə layihələndirilmişdi. Obyektin yalnız özü həmin dövr üçün təxminən 140 milyon dollara başa gəlib.
Kompleksin taleyi isə olduqca qısa müddətdə dəyişib. Stanley R. Mickelsen Safeguard obyekti 1975-ci il oktyabrın 1-də istifadəyə verilib. Lakin cəmi bir gün sonra, oktyabrın 2-də ABŞ Nümayəndələr Palatası onun bağlanmasına səs verib.
Kompleksin fəaliyyətinin dayandırılmasında ABŞ və SSRİ arasında 1972-ci ildə imzalanmış Strateji Silahların Məhdudlaşdırılması Müqaviləsi (SALT) mühüm rol oynayıb. Razılaşma iki ölkənin raketdən müdafiə sistemlərinə malik ola biləcəyi obyektlərin sayını məhdudlaşdırırdı.
İlkin planlara əsasən, “Safeguard” proqramı çərçivəsində ABŞ ərazisində bir neçə belə obyektin yaradılması nəzərdə tutulurdu. Lakin digər layihələr ləğv edildiyi üçün Şimali Dakotadakı kompleks proqramın tamamlanan yeganə obyekti oldu.
Bağlandıqdan sonra nəhəng piramida uzun illər istifadəsiz qalıb. Hərbi avadanlıqlar ərazidən çıxarılıb, məxfi sistemlər sökülüb və obyektin ayrı-ayrı hissələri demontaj edilib.
2017-ci ildə Kavalyer dairəsinin İnkişaf İdarəsi keçmiş hərbi kompleksin bəzi hissələrini, o cümlədən piramidanı satın alıb.
Daha sonra obyektin yeni məqsədlər üçün istifadəsi ilə bağlı müxtəlif planlar ortaya çıxıb. Kriptovalyuta və ekoloji baxımdan dayanıqlı hesablama texnologiyaları üzrə ixtisaslaşan bir şirkət Soyuq müharibədən qalma obyekti yüksək məhsuldarlıqlı və qorunan məlumat emalı mərkəzinə çevirməyi təklif edib.
Beləliklə, bir vaxtlar nüvə müharibəsi təhlükəsinə qarşı ABŞ-nin ən bahalı müdafiə layihələrindən biri olan nəhəng piramida bu gün artıq hərbi məqsəd daşımayan yeni funksiyaya uyğunlaşdırılmaq üçün nəzərdən keçirilir.
Samir
