Fransanın cənub-qərbindəki Brünikel mağarasında arxeoloqlar təxminən **176 500 il əvvəl** inşa edilmiş iki halqavari daş konstruksiya aşkarlayıblar. Tapıntı neandertalların planlaşdırma, əməkdaşlıq və mürəkkəb tikinti bacarıqları ilə bağlı təsəvvürləri dəyişib.

HİT.az xəbər verir ki, mağaranın girişindən təxminən 336 metr dərinlikdə, tam qaranlıq şəraitdə yerləşən strukturların yaşı onları Avropada Homo sapiens-in meydana çıxmasından xeyli əvvələ aparır. Buna görə tədqiqatçılar konstruksiyaların neandertallar tərəfindən yaradıldığını hesab edirlər.

İki halqavari struktur mağaranın ən böyük zalında yerləşir. Böyük halqanın ölçüləri 6,7x4,5 metr, kiçiyin isə 2,2x2,1 metrdir.

Ümumilikdə tikinti zamanı təxminən 400 stalagmit parçasından istifadə olunub. Onların ümumi uzunluğu 112,4 metr, çəkisi isə təxminən 2,2 ton olub.

Tədqiqatçıların diqqətini parçaların eyni ölçüyə yaxın olması çəkib. Onların əksəriyyətinin uzunluğu təxminən 30 santimetrdir. Bu isə daşların təsadüfi şəkildə qırılıb yerə atılmadığını, əvvəlcədən müəyyən ölçüdə hazırlanaraq dairəvi formada düzülməsinin planlaşdırıldığını göstərir.

Bəzi hissələrdə yanıq izləri də aşkar edilib. Kalsitin müəyyən yerlərdə qaralması və qızarması konstruksiyalara qəsdən od təsiri göstərildiyini ehtimal etməyə əsas verir. Lakin bunun hansı məqsədlə edildiyi hələ məlum deyil.

Mağara ilk dəfə 1990-cı illərdə araşdırılanda tapılan yanmış sümük parçalarından biri strukturların yaşını təxminən 47 600 il göstərirdi. Bu tarix həmin dövrdə müasir insanların da ehtimal olunan müəllif olmasına imkan verirdi.

Lakin 2016-cı ildə alimlər stalagmitlərdəki kalsiti uran üsulu ilə yenidən tarixləndiriblər. Nəticədə strukturların təxminən *176 500 il əvvəl  yaradıldığı müəyyənləşdirilib.

Həmin dövrdə Homo sapiens-in Avropaya gəlib çatmadığı nəzərə alınaraq, tədqiqatçılar konstruksiyaların neandertallara aid olduğu qənaətinə gəliblər.

Arxeoloqlar halqaların hansı məqsədlə tikildiyini hələ də dəqiq müəyyən edə bilməyiblər.

Onların mümkün izahları arasında konstruksiyaların sığınacaq, ritual məkan və ya gündəlik istifadə üçün nəzərdə tutulmuş yaşayış sahəsi olması ehtimalları var.

Tapıntının ən mühüm tərəfi isə mağaranın dərinliyinə yüzlərlə metr irəliləmək və bunu süni işıqlandırmadan istifadə etməklə həyata keçirmək zərurətidir. Bu, həmin neandertal qrupunun təşkilatlanma və əməkdaşlıq qabiliyyətinin əvvəl düşünüləndən daha yüksək olduğunu göstərir.

Brünikel mağarasındakı strukturlar neandertalların yalnız ov edən və sadə alətlərdən istifadə edən insanlar kimi təsəvvür edilməsinin doğru olmadığını göstərən mühüm arxeoloji sübutlardan biri hesab olunur.

Samir