Ukraynanın Rusiya ərazisinə və yanacaq infrastrukturuna endirdiyi zərbələr rusiyalıların gündəlik həyatına getdikcə daha ciddi təsir göstərir. Buna baxmayaraq, bu vəziyyət hələlik müharibəyə və ya Vladimir Putinin hakimiyyətinə qarşı kütləvi etirazlara səbəb olmayıb. Əksinə, əhalinin əhəmiyyətli hissəsi yeni çətinliklərə uyğunlaşmağa hazır olduğunu nümayiş etdirir. 

HİT.az xəbər verir ki, “The Atlantic” nəşrinin köşə yazarı Anna Nemtsova bu barədə yazıb.

Bu yay Ukrayna Rusiyanın dərinliklərinə pilotsuz uçuş aparatları ilə hücumları intensivləşdirib. Hücumların hədəfləri arasında iri neft emalı zavodları da olub və nəticədə ölkənin müxtəlif regionlarında yanacaq qıtlığı yaranıb. Bəzi ərazilərdə sürücülər benzin almaq üçün 69 saata qədər gözləməli olur, yanacaqdoldurma məntəqələrinin qarşısındakı növbələr isə kilometrlərlə uzanır.

Yanacaq böhranı fonunda rusiyalıların müharibədən narazılığının artacağı gözlənilə bilərdi. Lakin müəllif qeyd edir ki, hazırda kütləvi nümayişlərin baş verməsi ehtimalı az görünür.

Səbəblərdən biri kimi Rusiya cəmiyyətinin tarixi təcrübəsi göstərilir. Sovet dövründə ərzaq və digər malların qıtlığı, eləcə də uzun növbələr adi hal idi. Müəllif 1980-ci illərin sonlarında özünün yaşadığı dövrü xatırladır və ailəsinin ərzaq almaq üçün saatlarla növbədə dayandığını qeyd edir.

Onun sözlərinə görə, insanlar o vaxt malların çatışmazlığını çox vaxt normal hal kimi qəbul edir və özlərini “hamı belə yaşayır” fikrinə inandırırdılar. Eyni zamanda sovet hakimiyyəti etirazları sərt şəkildə yatırırdı. Ən məşhur nümunələrdən biri 1962-ci ildə baş verən Novoçerkassk faciəsidir. Həmin vaxt maaşların azaldılmasına və qiymətlərin artırılmasına etiraz edən nümayişçilərə qarşı təhlükəsizlik qüvvələri atəş açmışdı.

Nemtsovanın qeyd etdiyi kimi, dövlət qarşısında bu qorxu bu gün də qorunub saxlanılır.

Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı işğalın ilk günlərində müharibə əleyhinə nümayişlər daha geniş vüsət almışdı. Hüquq müdafiə təşkilatı OVD-Info-nun məlumatına görə, yalnız 2022-ci ildə Rusiya polisi 19 minə yaxın müharibə əleyhinə fəalı saxlayıb.

Lakin sonradan repressiyaların gücləndirilməsi səbəbindən etiraz fəallığı demək olar ki, tamamilə səngiyib.

Rusiyalı veteran Aleksandr Luninlə bağlı hadisə bunun göstəricilərindən biri olub. O, iyun ayında Putin və müharibəni tənqid etdiyi videomüraciət yayımlayıb. Video bir sutka ərzində 12 milyondan çox baxış toplayıb. Bundan sonra kişi həbs edilib və daha sonra “yorğunluq səbəbindən emosiyalara qapıldığı” üçün açıq şəkildə üzr istəyib.

Bununla yanaşı, Rusiyada müharibəyə açıq şəkildə qarşı çıxan yeganə siyasi partiya olan “Yabloko” parlament seçkilərinə buraxılmayıb. Bundan sonra Rusiyanın Ali Məhkəməsinin qarşısında cəmi bir neçə yüz nəfər etiraz edib.

Müəllifin danışdığı rusiyalı iqtisadçı və sosioloqlar hesab edirlər ki, cəmiyyət həyat şəraitinin pisləşməsinə yüksək səviyyədə uyğunlaşma qabiliyyəti nümayiş etdirir.

İqtisadçı Konstantin Sonin bildirib ki, Moskvadakı tanışları Ukraynanın pilotsuz uçuş aparatları ilə hücumlarının intensivləşməsindən sonra belə adi həyat tərzlərini davam etdirirlər. Onun sözlərinə görə, rusiyalılar getdikcə artan risk səviyyəsinə uyğunlaşmağa hazırdırlar.

Digər rusiyalı iqtisadçı Vladislav İnozemsev isə qeyd edib ki, imkanlı rusiyalılar yanacaq qıtlığından yan keçmək üçün əlaqələrindən istifadə edirlər. Onlar növbələrdə gözləməmək üçün benzinin çatdırılmasına iki dəfə artıq pul ödəməyə hazırdırlar.

Onun fikrincə, ən böyük çətinlikləri kənd yerlərinin sakinləri və maddi baxımdan daha az təmin olunan vətəndaşlar yaşayırlar.

“Levada Mərkəzi”nin məlumatına görə, iyun ayında Putinin fəaliyyətini dəstəkləyənlərin göstəricisi 74 faiz təşkil edib. Bununla belə, bu rəqəm ilin əvvəlindən etibarən tədricən azalır.

Sorğuda iştirak edənlərin təxminən 52 faizi Rusiyanın düzgün istiqamətdə irəlilədiyini bildirib. “Levada Mərkəzi”nin direktoru Denis Volkov qeyd edib ki, rusiyalılar ölkədəki problemlərə görə birbaşa Putini deyil, böyük ölçüdə Qərbi və ABŞ-ı günahlandırırlar.

Eyni zamanda emosional gərginliyin artdığına dair əlamətlər var. Ötən il respondentlərin 16 faizi qorxu və ya kədər hiss etdiyini bildirirdisə, bu yay həmin göstərici 29 faizə yüksəlib.

Bununla yanaşı, respondentlərin 16 faizi küçə etirazlarında iştirak etməyə hazır olduğunu deyib. Bu göstərici 2024-cü illə müqayisədə yüksəkdir. Həmin il bu cavabı respondentlərin 11 faizi vermişdi.

Küçələrdə genişmiqyaslı narazılığın olmamasına baxmayaraq, Kreml güc strukturlarını gücləndirir. Bu il Rusiya Milli Qvardiyanın və digər hüquq-mühafizə strukturlarının maliyyələşdirilməsini rekord səviyyəyə – 47 milyard dollardan çoxa çatdırıb.

Müəllifin fikrincə, Putinin keçmişdə baş verən hadisələrin təkrarlanmasından ehtiyatlanması üçün əsasları var. 1991-ci ildə sovet hakimiyyəti illərlə davam edən etirazların yatırılmasından sonra Moskvadakı kütləvi nümayişlərin qarşısını ala bilmədi. Həmin nümayişlər sovet rejiminin süqutuna səbəb olan amillərdən birinə çevrildi.

Bu xəbər üçün 800x450 ölçüdə Rusiyada yanacaq növbələri, yanacaqdoldurma məntəqələri və uzaqda görünən pilotsuz uçuş aparatlarının yaratdığı gərginlik atmosferini əks etdirən xəbər üslublu görüntü hazırlamaq olar.

Samir