Yer kürəsinin ozon təbəqəsi sıxılmış formada cəmi təxminən 3 millimetr qalınlığında olardı. Lakin bu qalınlıq Günəşin təhlükəli ultrabənövşəyi şüalarının 99 faizədək hissəsini udmaq üçün kifayətdir. Bununla yanaşı, ozonu məhv edən maddələrdən beynəlxalq səviyyədə imtina edilməsi sayəsində təbəqə onilliklər davam edən dağılmadan sonra tədricən bərpa olunur. 

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə gazeta.ru-ya astronomiya üzrə Perm Politexinin eksperti Yevgeni Burmiştrov bildirib.

Ekspertin sözlərinə görə, insanlar ozon təbəqəsini planeti əhatə edən nəhəng örtük kimi təsəvvür etməyə öyrəşiblər. Lakin fizika baxımından bu, yanıldıcı təsəvvürdür.

"Ozon stratosferdə təxminən 20–25 kilometr yüksəklikdə paylanıb və son dərəcə seyrək təbəqə əmələ gətirir. Əgər atmosferdəki bütün ozonu toplayıb normal təzyiqdəki sıxlığa qədər sıxsaq, qalınlığı təxminən 3 millimetr olan təbəqə alınar. Bu, təxminən bir vərəq kağızın qalınlığından bir neçə dəfə çoxdur. Müqayisə üçün, Yer kürəsinin bütün atmosferi bu şəkildə sıxılsaydı, təxminən 8 kilometr hündürlüyündə qaz sütunu əmələ gətirərdi", – deyə alim izah edib.

Ozon təbəqəsinin qalınlığı Dobson vahidləri ilə ölçülür. Bir vahid normal təzyiqdə qalınlığı 0,01 millimetr olan təmiz ozon təbəqəsinə uyğundur. Qlobal orta göstərici təxminən 300 vahid, yəni təxminən 3 millimetr təşkil edir.

Kiçik qalınlığına baxmayaraq, ozon canlı orqanizmlərin ultrabənövşəyi şüalardan qorunmasında mühüm rol oynayır. O, hüceyrələrə zərər verə və dəri və göz xəstəlikləri riskini artıra bilən ən təhlükəli şüalanmanın böyük hissəsini udur.

Ozon təbəqəsi XX əsrin ikinci yarısında xlorftorkarbonlar və ozonu məhv edən digər maddələr səbəbindən nəzərəçarpacaq dərəcədə dağılmağa başlayıb. 1987-ci ildə ölkələr Monreal Protokolunu qəbul edib və bu maddələrin istehsalı və istifadəsindən mərhələli şəkildə imtina etmək barədə razılığa gəliblər.

Burmiştrovun sözlərinə görə, bu razılaşmanın nəticələri artıq müşahidə olunur. Müşahidələr ozon təbəqəsinin bərpa olunduğunu göstərir. Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatı isə hazırkı siyasət qorunub saxlanılacağı təqdirdə, ozon təbəqəsinin vəziyyətinin XXI əsrin ortalarına yaxın əksər regionlarda təxminən 1980-ci il səviyyəsinə qayıdacağını proqnozlaşdırır.

Samir