ABŞ-ın Massaçusets ştatında Künamessett çayı üzərində yerləşən üç köhnə bəndin sökülməsi yüzilliklər ərzində dəyişdirilmiş təbii ekosistemin bərpasına imkan verib.
HİT.az xəbər verir ki, ərazidə təsərrüfat fəaliyyəti nəticəsində çayın məcrası dəyişdirilib, təbii torflu torpaqlar isə qumla örtülüb. Bəndlər həmçinin balıqların çayın yuxarı hissəsinə, o cümlədən kürü tökmə sahələrinə miqrasiyasının qarşısını alıb.
Bərpa layihəsinin ilk mərhələsi 2018-ci ildə Orta Bəndin sökülməsi ilə başlayıb. Daha sonra Aşağı və Yuxarı Bəndlər də aradan qaldırılıb. Mütəxəssislər nəticədə çayın təxminən 1,6 kilometrlik hissəsində əvvəlki dolama məcrasını bərpa ediblər.
Çay üzərindəki dar suötürücü qurğulardan biri də geniş körpü ilə əvəzlənib. Çayın müxtəlif hissələrinə yıxılmış ağaclar və kök sistemləri yerləşdirilib. Bu elementlər suyun axın sürətinin fərqlənməsinə, balıqlar üçün sığınacaqların yaranmasına və miqrasiya zamanı dincəlmək üçün daha dərin sahələrin formalaşmasına şərait yaradıb.
Layihə uzun illər mərcanı yetişdirilən əraziləri də əhatə edib. Ərazidən minlərlə ton qum çıxarılaraq qorunmuş torf qatı üzə çıxarılıb. Bunun nəticəsində torpaqda əvvəldən mövcud olan yerli bitki toxumlarının yenidən cücərməsi üçün şərait yaranıb.
Bərpadan sonra ərazidə 200-dən çox yerli bitki növünün meydana çıxdığı və ya əkildiyi bildirilir. Bu bitkilər tədricən invaziv növləri sıxışdırmağa başlayıb. Bataqlıq və su-bataqlıq əraziləri də suyun təmizlənməsində və fırtınalar zamanı lokal daşqınların təsirinin azaldılmasında rol oynamağa başlayıb.
Ekosistemdəki dəyişikliklər heyvanlar aləmində də müşahidə olunub. Bərpa edilən çayın sərin və kölgəli hissələrində alabalıq yenidən görünməyə başlayıb.
Elektron balıq sayğaclarının məlumatlarına görə, sonuncu bəndin sökülməsindən sonra siyənəklərin çay boyunca miqrasiyasında ciddi artım qeydə alınıb. Hazırda hər yaz on minlərlə miqrasiya edən balıq çayın yuxarı hissəsindəki yaşayış və kürü tökmə ərazilərinə çata bilir.
Təbiətin bərpasına yönəlmiş layihənin ümumi dəyərinin təxminən 10 milyon dollar olduğu bildirilir.
Samir
