Yunanıstanın şimalında aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı təxminən 2400 il yaşı olan qədim təhsil kompleksi aşkarlanıb. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu, məşhur filosof Aristotelin Makedoniyalı İsgəndərə və digər zadəgan ailələrinin övladlarına dərs dediyi məktəb ola bilər.
HİT.az xəbər verir ki, tapıntı qədim Makedoniyanın Mieza şəhərində yerləşir. Yunanıstan Mədəniyyət Nazirliyinin məlumatına görə, ərazidə iki ziyafət zalı, idman meydançası, stadion, örtülü qalereya və dərs otaqları aşkarlanıb. Kompleksin bəzi hissələrində mozaikalar və sütunlar, sinif otaqlarında isə daş oturacaqlar aşkar edilib.
Ziyafət salonlarında vaxtilə təxminən 10 uzanaraq oturmaq üçün nəzərdə tutulmuş yerin olduğu müəyyənləşdirilib. Kompleksin memarlığı qədim Makedoniyanın kral iqamətgahı olan Eqay şəhərindəki saraya bənzəyir.
Tikililər e.ə. IV əsrə aid edilir. Qazıntılar zamanı müxtəlif sikkələr, keramika nümunələri və qədim şagirdlərin mum lövhələr üzərində yazmaq üçün istifadə etdiyi dörd yazı çubuğu da tapılıb.
Qazıntılara rəhbərlik edən arxeoloq Anjeliki Kottaridi hesab edir ki, aşkar edilən kompleks qədim mənbələrdə adı çəkilən məktəbdir. Qədim yunan tarixçisi Plutarx “İsgəndərin həyatı” əsərində Makedoniyalı İsgəndərin Miezada Aristoteldən dərs aldığını yazıb.
Mənbələrə görə, Makedoniya kralı II Filipp oğlu İsgəndərin və digər zadəgan ailələrinin övladlarının təhsili üçün bu məktəbi yaratmışdı. Qədim Yunanıstanda belə müəssisələr gimnasiya adlanırdı və burada şagirdlər yalnız elmi biliklər deyil, həm də fiziki hazırlıq keçirdilər.
Qazıntılar 2024-cü ildə intensivləşdirilib. Ərazinin bir hissəsi isə bundan təxminən 20 il əvvəl araşdırılıb.
Qazıntılarda iştirak etməyən bəzi tarixçilər də tapıntının Aristotelin məktəbi olması ehtimalını yüksək qiymətləndirirlər.
Nebraska Universitetinin qədim Aralıq dənizi araşdırmaları proqramının direktoru Cin Rims bildirib ki, mövcud sübutlar II Filippin Aristotelə gənc İsgəndəri və onun yaşıdlarını öyrətmək üçün verdiyi məktəbin məhz bu kompleks olduğunu göstərir.
Cənubi Dakota Dövlət Universitetinin tarix professoru Qrem Raytson isə burada İsgəndərin gənclik illərində təhsil aldığı siniflərin aşkarlanmasını xüsusi əhəmiyyətli hadisə adlandırıb. Onun sözlərinə görə, tapılan dörd yazı çubuğundan birinin İsgəndərə aid olması ehtimalı da istisna edilə bilməz, lakin bunu sübut etmək mümkün deyil.
Avstraliyanın Nyukasl Universitetinin tarixçisi Elizabet Beynem məktəbin təmtəraqlı görünüşünün təəccüblü olmadığını bildirib. Onun fikrincə, II Filipp imkanlı hökmdar idi və Miezanın yerləşdiyi ərazi də təsadüfən seçilməyib. Şəhər o dövrdə Makedoniyanın paytaxtı olan Pelladan təxminən 43 kilometr məsafədə yerləşirdi.
Beləliklə, arxeoloji tapıntılar qədim dünyanın ən məşhur filosoflarından biri olan Aristotelin Makedoniyalı İsgəndərin təhsil aldığı mühitə dair yeni məlumatlar əldə etməyə imkan verir.
Samir
