NASA-nın “Juno” kosmik aparatı Yupiterin Günəş küləyi ilə qarşılıqlı təsirini daha ətraflı araşdırıb. Müşahidələr göstərib ki, qaz nəhəngi Günəşdən gələn yüksək enerjili yüklü hissəcikləri Yerdən fərqli mexanizmlə ləngidir.

HİT.az xəbər verir ki, “Juno” Yupiterin əsas zərbə dalğası ilə bağlı indiyədək ən detallı ölçmələri əldə edib. Bu dalğa Günəş küləyinin planetin güclü maqnit sahəsi ilə toqquşduğu sərhəddə yaranır. Qarşılaşma zamanı hissəciklər yavaşlayır, qızır və istiqamətini dəyişir.

Yer kürəsində Günəş küləyinin qarşısının alınmasında əsas işi böyük və vahid zərbə dalğası görür. Yupiterdə isə proses daha mürəkkəbdir. Alimlərin fikrincə, planet müxtəlif tezliklərdə plazma dalğalarının daha geniş spektrindən istifadə edir. Bu dalğalar enerjini daha çox hissəcik arasında paylayaraq onların qızmasına və yavaşlamasına kömək edir.

Tədqiqat zamanı daha bir maraqlı xüsusiyyət aşkarlanıb. “Juno” əsas zərbə dalğasına çatmazdan əvvəl Günəş küləyinə təsir edən daha kiçik strukturlar – “şokletlər” müşahidə edib. Onlar daxil olan hissəcikləri tədricən ləngidir. Yerdə isə belə mürəkkəb mexanizmin eyni səviyyədə müşahidə olunmadığı bildirilir.

Alimlər hesab edirlər ki, Yupiterin zərbə dalğası daha ekstremal kosmik mühitləri öyrənmək üçün təbii laboratoriya rolunu oynaya bilər. Xüsusilə fövqəlnova partlayışlarından sonra yaranan qalıqlarda daha güclü zərbə dalğaları formalaşır və bu strukturlar hissəcikləri yüksək enerjilərə qədər sürətləndirə bilir.

Tədqiqatın nəticələri 2024-cü ilin dekabrında “Juno” tərəfindən toplanan məlumatlara əsaslanır. Yupiterin orbitində 2016-cı ildən fəaliyyət göstərən aparat planetin maqnit sahəsi ətrafındakı mühiti dəfələrlə araşdırıb. Alimlər əldə olunan məlumatların kosmosda plazmanın enerji ilə necə qarşılıqlı əlaqədə olduğunu daha yaxşı anlamağa kömək edə biləcəyini bildirirlər.

Samir