Çində tapılan cəmi 53 santimetr uzunluğundakı dinozavr fosili onun dörd qanada sahib olduğunu ortaya çıxarıb. Alimlər bu kəşfin dinozavrlarda uçuş qabiliyyətinin bir neçə fərqli təkamül xəttində müstəqil şəkildə inkişaf etdiyini göstərən yeni sübut olduğunu bildirirlər.

HİT.az xəbər verir ki, Norellraptor barsboldi adlı növə aid fosil Çinin şimal-şərqindəki Erkən Təbaşir dövrünə aid Jiufotang formasiyasında aşkarlanıb. Təxminən 145-100 milyon il əvvələ aid olan fosil lələkləri ilə birlikdə olduqca yaxşı qorunub. Tədqiqatçılar heyvanın öldüyü zaman təxminən üç yaşında olduğunu və uzunluğunun cəmi 53 santimetr təşkil etdiyini müəyyənləşdiriblər.

Kiçik ölçüsünə baxmayaraq, N. barsboldi yırtıcı olub. Onun iti dişləri və caynaqları vardı. Alimlər bu dinozavrın erkən məməlilər, kərtənkələlər, amfibiyalar və digər dinozavrların balaları ilə qidalandığını düşünürlər.

Növ mikroraptorlar qrupuna aid edilir. Bu canlılar müasir quşların birbaşa əcdadı hesab olunmur, lakin quşları əhatə edən Avialae qrupuna yaxın təkamül xəttində yerləşir. Araşdırma zamanı mikroraptorların təkamülündə baş verən 194 anatomik dəyişiklikdən təxminən 30 faizinin quşların təkamülündə də paralel şəkildə meydana gəldiyi müəyyən edilib.

Alimlərin diqqətini xüsusilə qabırğaların sərtləşməsi, ön ətrafların arxa ətraflara nisbətən güclənməsi və dirsək sümüyünün qol sümüyündən daha uzun olması çəkib. Lakin müxtəlif fosillərin müqayisəsi bu xüsusiyyətlərin hər iki qrupda eyni ardıcıllıqla inkişaf etmədiyini göstərib. Bu isə oxşar anatomik quruluşların fərqli təkamül yolları ilə yarana biləcəyinə işarə edir.

N. barsboldi-nin iki cüt qanadı olub. Onun iri və sümükləşmiş döş sümüyü güclü döş əzələlərinin birləşməsi üçün geniş sahə yaradırdı. Buna görə tədqiqatçılar dinozavrın yalnız havada süzülmədiyini, aktiv qanad çırpmaqla da hərəkət etdiyini ehtimal edirlər.

Alimlərin fikrincə, heyvan ağacdan uçmaq əvəzinə təpə və ya qayalıqlardan özünü boşluğa buraxaraq havaya qalxa bilərdi. Arxa qanad cütünün isə uçuş zamanı tarazlığı qorumaq, əyləcləmək və istiqaməti sürətlə dəyişməkdə rol oynadığı güman edilir.

Tədqiqatçılar dörd qanadın yalnız uçuş üçün deyil, ov zamanı və cütləşmə davranışlarında da istifadə edilmiş ola biləcəyini bildirirlər. Lələklərin yuvalardakı yumurtaların isti saxlanmasına kömək etməsi də mümkün variantlardan biri hesab olunur.

Yeni araşdırmanın nəticələri uçuş qabiliyyətinin dinozavrların təkamülündə yalnız bir dəfə yaranmadığı, müxtəlif qruplarda müstəqil şəkildə formalaşa bildiyi fikrini gücləndirir.

Samir