İnsanların hər kəsdən üstün olduğunu düşündüyünü göstərən davranışlar bəzən “tanrı kompleksi” adlandırılan psixoloji anlayışla izah edilir. Bu cür şəxslər səhvlərini etiraf etmir, ətrafdakıları özlərindən daha aşağı səviyyəli hesab edir və empatiya göstərməkdə çətinlik çəkirlər.

HİT.az xəbər verir ki, "Zwierciadlo" nəşrinin yazdığına görə, “tanrı kompleksi” klinik diaqnoz olmasa da, psixologiyada insanın özünü həddindən artıq üstün və müstəsna hesab etməsini təsvir etmək üçün istifadə olunur.

Bu davranışlar çox vaxt narsisistik şəxsiyyət pozuntusu ilə üst-üstə düşür və belə insanlarla münasibətlər emosional baxımdan çətin və tükədici ola bilər.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bu cür davranış mexanizmlərini anlamaq insanlara sərhədlərini qorumağa və manipulyasiyadan uzaq durmağa kömək edə bilər.

1. Özünü digərlərindən fərqli hesab edir

Belə insanlar özlərini intellekt, bacarıq və ya mənəvi keyfiyyətlər baxımından digərlərindən üstün görməyə meyllidirlər. Onlar bunu birbaşa deməsələr də, söhbətlərində aşağıdakı kimi ifadələr işlədə bilərlər:

“Məni həqiqətən anlayan insanlar azdır”
“Mən həmişə hər şeyi özüm düzəldirəm”
“Mən orta səviyyəni sevmirəm”
“Mən daha geniş baxıram”
“Məni təəccübləndirmək çətindir”
“Sən bunu başa düşməzsən”

Bu cür ifadələr zamanla təkrarlananda, onların arxasında gizli üstünlük hissinin olduğu daha aydın görünür. Belə insanlar tez-tez başqalarının nailiyyətlərini kiçiltməklə özlərini xüsusi göstərməyə çalışırlar.

2. Xüsusi münasibət gözləyir

Tanrı kompleksinə malik şəxslər özlərini qaydalardan kənar hesab edə və xüsusi güzəştlər tələb edə bilərlər. Onlar istəklərinin dərhal yerinə yetirilməsini gözləyir, rədd cavabını isə ədalətsizlik kimi qəbul edirlər.

Bu cür insanlar sosial və etik normaların onlara şamil olunmadığını düşünə bilirlər. Tənqid edildikdə isə aqressiv reaksiya verə və hətta özlərini “qurban” kimi göstərə bilərlər.

3. Təkəbbür nümayiş etdirir

Təkəbbür bu şəxslərin özlərini ifadə etmə üsullarından biridir. Təhlükə və ya diqqət çatışmazlığı hiss etdikdə, onlar yuxarıdan aşağı danışa, başqalarının fikirlərini kəsə və ya onların səriştəsini şübhə altına ala bilərlər.

Eyni zamanda, öz nailiyyətlərini şişirtmək və başqalarını kiçik göstərmək də tez-tez rast gəlinən davranışdır. Məqsəd ətrafdakılarda aşağılıq hissi yaratmaqdır.

4. Empatiya hissi zəifdir

Belə insanlar başqalarının emosiyalarını, ehtiyaclarını və sərhədlərini anlamaqda çətinlik çəkirlər. Onların dünyasında əsas olan yalnız öz hissləri və problemləridir.

Bu səbəbdən münasibətlərdə laqeyd, manipulyativ və soyuq davranışlar göstərə bilirlər. Çox vaxt etdikləri zərərin fərqinə varmırlar və peşmanlıq hissi yaşamırlar.

5. Özünü böyüdülmüş şəkildə qavrayır

Tanrı kompleksinə malik insanlar özlərini reallıqdan uzaq şəkildə “genius”, “vizioner” və ya digərlərindən üstün şəxsiyyət kimi qəbul edə bilərlər.

Uğursuzluqlar və tənqidlər onların öz baxışlarını dəyişdirmir, əksinə, günahı başqalarının üzərinə atmağa meylli olurlar.

Beləliklə, onlar özlərini daim haqlı və xüsusi mövqedə görərək, reallıqla əlaqəsi zəif olan bir özünüqavrama forması yaradırlar.

Samir