Alimlər bal arılarının pətək daxilindəki vəzifə bölgüsünə təsir edən neyromediatoru müəyyən ediblər. Araşdırmaya görə, insanlarda daha çox “xoşbəxtlik hormonu” kimi tanınan serotonin arıların süd arısı və nektar toplayıcısı kimi ixtisaslaşmasında mühüm rol oynayır.
HİT.az xəbər verir ki, Yaponiyanın Kobe Universitetindən Makio Takeda və Səudiyyə Ərəbistanı, Misirdən olan həmkarlarının apardığı tədqiqatın nəticələri “Frontiers in Physiology” jurnalında dərc olunub.
Tədqiqat zamanı alimlər serotoninin arıların beynində və ana südü istehsal edən udlaq vəzilərindəki təsirini araşdırıblar. Məlum olub ki, bu neyromediatorun təsiri xüsusilə arıların 11–16 günlük dövründə güclənir. Bu mərhələ onların sürfələri və pətəyin ana arısını qidalandıran süd arısı kimi fəaliyyət göstərdiyi vaxta təsadüf edir. Nektar və tozcuq toplamaq üçün pətəkdən uçan arılarda isə həmin prosesin aktivliyi kəskin azalır.
Təcrübələr göstərib ki, serotonin səviyyəsi artdıqca ana südünün əsas zülalı hesab edilən MRJP1-in istehsalı da yüksəlir. Əksinə, melatonin bu prosesi zəiflədir və zülalın istehsalını 90 faizdən çox azalda bilir. Serotonin reseptorunun fəaliyyətinin dayandırılması və ya neyromediatorun parçalanması nəticəsində isə MRJP1 istehsalı üç gün ərzində təxminən üçdə iki azalır.
Araşdırmanın ən maraqlı nəticələrindən biri artıq nektar toplayan arılarla bağlı olub. Alimlər serotonin inyeksiyası vasitəsilə bu arılarda ana südü zülalının istehsalını yenidən aktivləşdirə biliblər. Onun səviyyəsi gənc süd arılarında müşahidə olunan göstəricilərə qədər yüksəlib.
Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, bu nəticə pətəkdə əmək bölgüsünün dəyişməz olmadığını göstərir. Ailədə süd arılarına ehtiyac yarandıqda, artıq başqa fəaliyyətə keçmiş arılar yenidən əvvəlki vəzifələrinə qayıda bilərlər.
Adətən bal arıları yetkin həyatlarının ilk iki-üç həftəsini sürfələrə qulluq etməklə keçirir, daha sonra isə nektar və tozcuq toplamağa başlayırlar. Yeni araşdırma bu keçidin arıların orqanizmindəki neyromediatorların təsiri ilə tənzimlənə biləcəyini ortaya qoyur.
Samir
