ABŞ-ın Case Western Reserve Universitetinin alimləri bağırsaq bakteriyalarının beyinə zərər verə bilən xüsusi şəkər forması istehsal edə biləcəyini müəyyən ediblər. 

HİT.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri “Cell Reports” (CRep) jurnalında dərc olunub.

Söhbət bakterial qlikogendən gedir — bəzi bağırsaq mikroblarının enerji ehtiyatı kimi istifadə etdiyi şəkər forması. Araşdırmaya görə, bu maddə immun hüceyrələrini aktivləşdirərək sitokinlərin ifrazını artırır və nəticədə orqanizmdə, o cümlədən beyində iltihabi prosesləri gücləndirir.

Xüsusilə C9ORF72 genində mutasiyası olan insanlarda bu mexanizm daha təhlükəli hesab olunur. Bu mutasiya amiotrofik lateral skleroz (ALS) və frontotemporal demensiyanın əsas irsi səbəblərindən biridir. Belə hallarda immun sistem orqanizmi kifayət qədər effektiv “təmizləyə bilmir” və bakterial şəkər daha uzun müddət qalaraq iltihabı gücləndirir.

Siçanlar üzərində aparılan təcrübələr göstərib ki, bağırsaq bakteriyalarının bəzi növləri beyni qoruyan qan-beyin baryerini zəiflədə bilər və immun hüceyrələrinin sinir toxumasına keçməsinə şərait yaradır. Bu isə mikroqliyanın aktivləşməsi və neyronların zədələnməsi ilə nəticələnir.

Alimlərin sözlərinə görə, bütün bakterial şəkərlər eyni dərəcədə zərərli deyil. Ən təhlükəli olanlar daha mürəkkəb quruluşa malik, parçalanması çətin olan formalardır.

Tədqiqatda bu təsirin qismən qarşısını almaq da mümkün olub. Siçanlara alfa-amilaza fermenti verildikdə, iltihab səviyyəsi azalıb və beyin vəziyyətində yaxşılaşma müşahidə olunub. Lakin xəstəliyi tam dayandırmaq mümkün olmayıb.

İnsanlardan götürülən nümunələrin analizi də oxşar nəticələr göstərib: zərərli bakterial qlikogen ALS xəstələrinin əksəriyyətində, xüsusilə xəstəliyin erkən mərhələlərində aşkar edilib. Bu da onun potensial erkən biomarker ola biləcəyini göstərir.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bağırsaq mikrobiomu neyrodegenerativ xəstəliklərin inkişafında aktiv rol oynaya bilər və sadəcə “passiv iştirakçı” deyil. Bununla belə, nəticələrin təsdiqlənməsi və müalicə metodlarının hazırlanması üçün daha geniş insan tədqiqatlarına ehtiyac var.

• Samir