Kaliforniya Universitetinin İrvayn şəhərciyindən olan amerikalı tədqiqatçılar fruktozanın əlavə kalori qəbulundan başqa hansı mexanizmlə piylənməyə səbəb olduğunu müəyyənləşdiriblər. Məlum olub ki, bu maddə nazik bağırsağın strukturunu fiziki olaraq dəyişdirərək orqanizmi qida yağlarını daha çox mənimsəməyə vadar edir.
HİT.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri “Science Advances” jurnalında dərc olunub.
Bioloqlar gəmiricilər üzərində apardıqları təcrübələr zamanı nazik bağırsaqda şəkərin parçalanmasına cavabdeh olan ketoheksokinaza-C fermentinə diqqət yetiriblər. Nəticələr göstərib ki, şirin komponentin həddindən artıq qəbulu zamanı bu proses mikrobiomun balansını pozur. Bağırsaq divarlarında immun hüceyrələrin sayının azalması yağları soran limfa kapilyarlarının (laktealların) sayının azalmasına gətirib çıxarır.
Tədqiqat çərçivəsində siçanlara 12 həftə ərzində şərbət əlavə edilmiş su verilib. Fermentin istehsalı süni şəkildə dayandırılan gəmiricilər eyni miqdarda kalori qəbul etsələr də, əhəmiyyətli dərəcədə daha yavaş çəki yığıb və qanda qlükoza səviyyəsini normal saxlayıblar. Fermentlərə müdaxilə edilməyən heyvanlara dəyişdirilmiş bağırsaq bakteriyalarının köçürülməsi də bu effekti təsdiqləyib.
“Tədqiqat zamanı fruktozanın parçalanmasının mikrobiomun tənzimlənməsində və qida yağlarının sorulmasında gözlənilməz rolunu aşkar etdik”, - müəlliflər bildiriblər.
Əgər təsvir olunan proses insan orqanizmində də eyni şəkildə baş verirsə, bu, yüksək miqdarda yağ və karbohidrat ehtiva edən pəhrizlərin niyə xüsusilə zərərli olduğunu izah edə bilər. Gələcəkdə bu kəşf piylənmənin müalicəsi üçün yeni üsulların hazırlanmasına səbəb ola bilər. Məsələn, həkimlər artıq piylərin toplanmasının qarşısını almaq üçün ketoheksokinazanın fəaliyyətini bloklayan preparatlar hazırlamağı planlaşdırırlar.
Yüksək fruktoza tərkibli qarğıdalı şərbətindən qida sənayesində qazlı içkilərin, un məmulatlarının və emal olunmuş məhsulların şirinləşdirilməsi üçün geniş istifadə olunur. Bunun səbəbi onun adi şəkərdən daha ucuz olması və məhsulların dadını yaxşılaşdırmasıdır.
Qlükozadan fərqli olaraq, fruktoza əsasən qaraciyərdə metabolizə olunur və onun həddindən artıq qəbulu insulin müqavimətinin və metabolik sindromun inkişafı ilə sıx əlaqələndirilir. Belə əlavələrin qəbulunun azaldılması artıq çəkinin qarşısının alınmasının əsas üsullarından biri olaraq qalır.
Samir
