Son illərdə zəncirotu çayı sağlam qidalanma tərəfdarları arasında populyarlaşıb. Bu içkinin qan şəkərinin tənzimlənməsinə, qaraciyərin sağlamlığının qorunmasına və arterial təzyiqin aşağı salınmasına kömək etdiyi iddia edilir. Lakin elm bu faydaların hamısını hələ təsdiqləməyib.
HİT.az xəbər verir ki, zəncirotu tərkibində antioksidantlar, polifenollar və flavonoidlər kimi faydalı bitki birləşmələri ilə yanaşı kalsium, maqnezium, kalium və A, B, C, E və K vitaminləri ehtiva edir.
Araşdırmalar zəncirotunun qan şəkərinin səviyyəsinə müsbət təsir göstərə biləcəyini ehtimal edir. Lakin bu istiqamətdə aparılan tədqiqatların böyük hissəsi heyvanlar və laboratoriya şəraitində aparılıb. Buna görə də bitkinin və xüsusilə zəncirotu çayının insanlarda qan şəkərini aşağı saldığını təsdiqləmək üçün daha geniş klinik araşdırmalara ehtiyac var.
Zəncirotunun xolesterinə təsiri ilə bağlı da müəyyən nəticələr mövcuddur. Heyvanlar üzərində aparılan bəzi təcrübələrdə bitkinin yarpaq ekstraktının xolesterin və triqliseridlərin səviyyəsini azaltdığı müşahidə edilib. Lakin eyni nəticənin zəncirotu çayı içən insanlarda da əldə olunub-olunmadığı məlum deyil.
Bitkinin sidikqovucu xüsusiyyətlərinə görə arterial təzyiqin azalmasına kömək edə biləcəyi də düşünülür. Bununla belə, zəncirotu çayının yüksək təzyiqi müalicə etdiyini söyləmək üçün kifayət qədər elmi sübut yoxdur.
Qaraciyər sağlamlığı ilə bağlı araşdırmalar da əsasən ilkin mərhələdədir. Heyvanlar üzərində aparılan bəzi tədqiqatlarda zəncirotu kökü ekstraktının qaraciyərin zədələnməsi və oksidləşdirici stressin bəzi göstəricilərini azaltdığı müəyyən edilib. Başqa bir araşdırmada isə bitkinin tərkibindəki polisaxaridlərin qaraciyəri müəyyən zədələnmələrdən qoruya biləcəyi ehtimal olunub.
Mütəxəssislər xüsusilə bir məqama diqqət çəkirlər: zəncirotunun mümkün faydaları ilə bağlı aparılan araşdırmaların əksəriyyətində çay deyil, bitki ekstraktlarından istifadə olunub. Buna görə həmin nəticələri birbaşa zəncirotu çayına aid etmək düzgün deyil.
Zəncirotu çayı ümumilikdə təhlükəsiz hesab edilsə də, bəzi insanlarda mədə yanması, ishal və qan şəkərinin həddindən artıq azalması kimi yan təsirlər yarada bilər.
Sidikqovucu, qan durulaşdırıcı və ya qan şəkərini aşağı salan dərmanlardan istifadə edən şəxslərə zəncirotu çayı içməzdən əvvəl həkimlə məsləhətləşmək tövsiyə olunur.
Həmçinin ambroziya, çobanyastığı və günəbaxan kimi eyni bitki ailəsinə aid növlərə allergiyası olan insanlarda zəncirotu da allergik reaksiya yarada bilər. Hamiləlik dövründə isə bu bitki ilə bağlı kifayət qədər araşdırma olmadığı üçün əvvəlcədən həkimlə məsləhətləşmək məsləhətdir.
Zəncirotunu özünüz toplamaq istəyirsinizsə, onun pestisid və herbisidlərlə işlənmədiyinə əmin olmaq vacibdir. Yol kənarlarında bitən bitkilər isə çirklənmiş ola bilər. İstifadədən əvvəl bitki yaxşı yuyulmalıdır.
Beləliklə, zəncirotu çayının tərkibində faydalı maddələrin olması elmi baxımdan məlum olsa da, onun qaraciyər xəstəliklərini müalicə etdiyi, qan şəkərini və ya təzyiqi aşağı saldığı barədə qəti nəticə çıxarmaq hələ tezdir.
Samir
