Alimlər vudilnik balıqlarında “ov çubuğu”nun (işıqlı çıxıntının) təkamülünü araşdıraraq müəyyən ediblər ki, onların məşhur işıq saçan orqanı on milyonlarla il ərzində bir neçə mərhələdən keçib.

Hit.az xəbər verir ki, “El New York Times” nəşrində təsvir edilən elmi araşdırmaya görə, müasir vudilnik balıqlarının əcdadlarında ilk “yemləyici” çıxıntı təxminən 72 milyon il əvvəl yaranıb və ilkin mərhələdə yalnız mexaniki olub — işıq və ya kimyəvi siqnallar olmadan.

Daha sonra, təxminən 34–23 milyon il əvvəl dərin sularda yaşayan növlərdə biolüminessent yemləyicilər formalaşıb. Bu mərhələ həmin balıqların müxtəlifliyinin kəskin artması ilə üst-üstə düşür. Alimlər hesab edirlər ki, işıq siqnalları təkcə ov üçün deyil, həm də cütlük cəlb etmək üçün istifadə olunmağa başlayıb.

Bəzi vudilnik balıq qrupları isə fərqli istiqamətlərdə təkamül edib: təxminən 49 milyon il əvvəl bəzi növlərdə kimyəvi üsullarla ov cəlbetmə mexanizmləri yaranıb; təxminən 5 milyon il əvvəl isə oxşar xüsusiyyətlər siğilli qurbağa balığında meydana çıxıb.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, bu balıqlardakı “çubuq” əslində bel üzgəcinin dəyişmiş şüasıdır və zamanla mürəkkəb ov və ünsiyyət alətinə çevrilib.

Tədqiqat müəlliflərindən biri, bioloq Aleks Maylın sözlərinə görə, vudilnik balıqlarının təkamülü onların okeanın müxtəlif dərinliklərinə uyğunlaşması və görünüş şəraitinin dəyişməsi ilə bağlıdır. Bu mühitdə işıq sağ qalmaq üçün əsas siqnala çevrilib.

Alimlər vurğulayırlar ki, vudilnik balıqlarında yemləyici formalarının müxtəlifliyi onların fərqli ekoloji nişlərə — mərcan riflərindən tutmuş okeanın dərinliklərinə qədər — uyğunlaşmasını əks etdirir. Bu mühitlərdə biolüminessensiya yırtıcı və qurban arasında əsas qarşılıqlı əlaqə vasitəsinə çevrilir.

Samir