1991-ci ildə alman təhsil və inkişaf mütəxəssisi Sibilla Ridmiller Zənzibar yaxınlığında demək olar ki, toxunulmaz mərcan rifi olan Çumbe adlı yaşayış olmayan ada aşkar edib. O, adanın qorunmasına öz yığımlarını yatırıb və cəmi üç il sonra ərazi rəsmi olaraq qoruq zonası statusu alıb.
HİT.az xəbər verir ki, bu barədə "Antena 3" yazır.
Ridmiller Çumbeni 21 aprel 1991-ci ildə Zənzibar yaxınlığında üzərkən görüb. Ada dayaz mərcan rifi ilə əhatə olunmuşdu və ekosistemi böyük ölçüdə toxunulmaz qalmışdı.
Həmin dövrdə Tanzaniya sahillərindəki mərcan rifləri balıqçılığın ciddi təsirinə məruz qalırdı. Xüsusilə bölgədə dinamitdən istifadə olunması dəniz ekosistemlərinə böyük zərər vururdu.
Lakin məhdud giriş və adanın keçmişdə hərbi məqsədlərlə istifadə olunması sayəsində Çumbe təbii mühitini böyük ölçüdə qoruyub saxlamışdı. Burada mərcan rifi, dəniz otları, manqrov mağarası, daşlaşmış mərcan meşəsi, tarixi mayak və tərk edilmiş tikililər var idi.
Ridmiller adanı sadəcə insan fəaliyyətindən qorumaqla kifayətlənmək istəməyib. O, ekoturizmdən əldə edilən gəlirlərin təbiətin qorunmasına və maarifləndirmə proqramlarına yönəldildiyi bir model yaratmağı təklif edib.
1991-1994-cü illərdə "Chumbe Island Coral Park" təşkilatı əraziyə rəsmi status verilməsi üçün Zənzibar hökuməti ilə danışıqlar aparıb.
24 dekabr 1994-cü ildə Çumbe mərcan rifi rəsmi olaraq "balıq ovunun qadağan edildiyi" zona elan edilib. Bu, balıqçılığın və təbii ehtiyatların istismarı ilə bağlı digər fəaliyyətlərin qadağan olunması demək idi. Qoruğun idarə olunması "Chumbe Island Coral Park" təşkilatına həvalə edilib.
Qoruq ərazisi təxminən 30 hektar mərcan rifini və onunla əlaqəli dəniz ekosistemlərini əhatə edir. Adanın özündə də meşə qoruğu yaradılıb.
Çumbe Tanzaniyanın ilk idarə olunan dəniz parkına və özəl şəkildə yaradılaraq idarə olunan ilk dəniz qoruqlarından birinə çevrilib.
Layihənin əsas qərarlarından biri yerli sakinlərin prosesə cəlb edilməsi olub. Keçmiş balıqçılar təlim keçərək qoruğun mühafizəçiləri kimi işə götürülüblər.
Onların yerli sular və balıqçılıq ənənələri barədə bilikləri qaydalara əməl olunmasına daha effektiv nəzarət etməyə kömək edib. Eyni zamanda keçmiş balıqçılar alternativ gəlir mənbəyi əldə ediblər.
Sonradan adada təhsil mərkəzi və kiçik ekoloji otel yaradılıb. Tikililər ətraf mühitə minimal təsirlə inşa edilib: günəş enerjisindən, yağış suyunun toplanması sistemlərindən, kompost tualetlərindən və çirkab suların təmizlənməsi sistemlərindən istifadə olunub.
Çumbedə ekoturizm 1998-ci ildə başlayıb. Ziyarətçilərdən əldə olunan gəlir şəxsi zənginləşməyə deyil, qoruğun idarə edilməsinə və ekoloji maarifləndirməyə yönəldilib.
Layihənin mühüm istiqamətlərindən biri ekoloji maarifləndirmə olub. Yerli məktəblərin şagirdləri adaya gəlməyə başlayıb və burada mərcan riflərini, dəniz otlarını, meşələri və dəniz canlılarını öyrəniblər.
Proqrama müəllimlər də cəlb olunub ki, uşaqlar materikə qayıtdıqdan sonra ekoloji dərsləri davam etdirə bilsinlər.
Beləliklə, Çumbe sadəcə qorunan rif deyil, kompleks təbiəti mühafizə modelinə çevrilib. Burada həm dəniz, həm də quru ekosistemləri qorunur, yerli icmalara və ziyarətçilərə maarifləndirici məlumatlar verilir, ekoturizmdən isə layihənin gələcək fəaliyyətinin maliyyələşdirilməsi üçün istifadə olunur.
Samir
