Fiziki səylər təkcə motivasiyanın nəticəsi deyil, həm də onun qorunmasına kömək edə bilər. Naqoya Universitetinin tədqiqatçıları siçovullarda oreksin neyronlarının fəaliyyətini araşdıraraq bu qənaətə gəliblər. 

HİT.az xəbər verir ki, nəticələr "Proceedings of the National Academy of Sciences" (PNAS) jurnalında dərc olunub.

Oreksin neyronları yuxunun, iştahanın və enerji sərfiyyatının tənzimlənməsində iştirak edir. Alimlər onların mükafat əldə etmək üçün getdikcə daha çox səy göstərmək lazım gəldikdə belə fəaliyyətini davam etdirmək qabiliyyətində hansı rol oynadığını araşdırıblar.

Bunun üçün tədqiqatçılar oreksin neyronlarının fəaliyyətini seçici şəkildə idarə edə bildikləri genetik modifikasiya olunmuş siçovullar yaradıblar. Heyvanlar qida mükafatı əldə etmək üçün lingə getdikcə daha çox sayda basmalı olduqları tapşırığı yerinə yetiriblər. Siçovul tapşırığı nə qədər uzun müddət yerinə yetirməyə davam edirdisə, onun motivasiya səviyyəsi bir o qədər yüksək hesab olunurdu.

Oreksin neyronları aktivləşdirildikdə siçovullar mükafat əldə etmək üçün daha çox dəfə basmağa hazır olublar. Bu neyronların fəaliyyəti zəiflədildikdə isə heyvanlar cəhdlərini daha tez dayandırıblar.

Eyni zamanda alimlər neyronların fəaliyyətini real vaxt rejimində izləyiblər. Mükafatın əldə edilməsindən əvvəl neyronların aktivliyi artıb və heyvandan tələb olunan səy nə qədər çox olubsa, bu aktivlik də bir o qədər yüksək olub. Gözlənilən mükafat təqdim edilmədikdə belə, neyronların aktivliyi yüksək olaraq qalıb.

Tədqiqatçılar mükafatın gözlənildiyi anda oreksin neyronlarının fəaliyyətini ayrıca zəiflədiblər. Nəticədə siçovulların səy tələb edən tapşırıqları yerinə yetirməsi çətinləşib və onların motivasiyası azalıb. Bununla belə, neyronların təbii səviyyədən daha yüksək səviyyədə əlavə stimullaşdırılması heyvanların mükafat naminə çalışma istəyini artırmayıb.

Alimlərin fikrincə, nəticələr məqsədyönlü davranışın qorunmasında oreksin sisteminin rolunu göstərir. Beyin sadəcə motivasiya sayəsində fəaliyyəti başlatmır – səy və nəticənin gözlənilməsi ilə əlaqəli aktivliyin özü də insanın və ya heyvanın fəaliyyətini davam etdirməyə hazırlığını dəstəkləyir.

Tədqiqatçılar ümid edirlər ki, bu sistemin gələcəkdə daha ətraflı öyrənilməsi, xüsusilə depressiya, diqqət çatışmazlığı və hiperaktivlik pozuntusu (DÇHP) və digər pozuntular zamanı müşahidə olunan motivasiya itkisi mexanizmlərini daha yaxşı anlamağa kömək edəcək.

Samir