Beynəlxalq astrofiziklər qrupu Marsın cənub yarımkürəsinin səthinin altında nəhəng istilik anomaliyası aşkar edib. Planetin cazibə sahəsini təhlil edən tədqiqatçılar bu bölgədəki mantiyanın şimal yarımkürəsi ilə müqayisədə 200-400 dərəcə daha isti olduğunu müəyyənləşdiriblər.
HİT.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri “Nature” jurnalında dərc olunub.
Arizona Universitetinin Ay və Planet Laboratoriyasından Aleksandr Bernin rəhbərlik etdiyi komanda “Mars Global Surveyor”, “Mars Odyssey” və “Mars Reconnaissance Orbiter” orbital aparatlarının 16 il ərzində topladığı radioprob məlumatlarını təhlil edib.
Məlum olub ki, Qırmızı planetin Günəşin mövsümi qabarma qüvvələrinə reaksiyası vahid kürə üçün aparılan hesablamalardan təxminən 300 faiz fərqlənir.
Məqalədə qeyd olunur ki, cazibə sahəsindəki bu kənarlaşmalar mantiyanın sərtliyindəki fərqlərlə əlaqədardır. Kompüter modelləşdirməsi göstərib ki, cənubdakı yüksək dağlıq ərazilərin altında süxurlar milyardlarla il əvvəl mövcud olmuş nəhəng istilik günbəzi səbəbindən daha yumşaq hala gəlib.
Alimlərin hesablamalarına görə, bu istilik günbəzi 2-4 milyard il ərzində həmin ərazidə qalıb. Marsın cənub yarımkürəsindəki qalın qabıq isə etibarlı istilik izolyatoru rolunu oynayaraq istiliyin uzun müddət saxlanmasına imkan verib.
Marsdakı bu anomaliya planetin iki yarımkürəsinin relyefindəki kəskin fərqi ifadə edən dixinomizmi də izah etməyə kömək edir. Alimlər hesab edirlər ki, bu asimmetriya şimal düzənliklərini formalaşdıran naməlum kosmik cismin güclü zərbəsindən sonra meydana gələ bilərdi.
Aşkar edilən istilik strukturu həmçinin Marsın cənub yarımkürəsindəki qabığın güclü maqnitləşməsinin təbiətinə də işıq salır. Bu maqnitləşmə planetin qədim dinamosunun fəaliyyəti dövründən, yəni Marsın qlobal maqnit sahəsinin yarandığı 4,5-4,1 milyard il əvvəldən qorunub.
Yeni məlumatlar alimlərə Marsdakı qlobal geodinamik prosesləri əvvəlkindən tamamilə fərqli səviyyədə anlamağa imkan verir.
Bu xəbər üçün Marsın cənub yarımkürəsinin altında yerləşən qızmar istilik zonasını elmi-infografik üslubda göstərən 800×450 ölçülü görüntü də hazırlamaq olar.
Samir
