Alimlər xəbərdarlıq ediblər ki, XXI əsrin sonuna qədər quraq ərazilər planetin bütün quru sahəsinin 40 faizindən çoxunu əhatə edə bilər. Bununla belə, atmosferdə karbon qazının (CO₂) konsentrasiyasının artması bu prosesin sürətini müəyyən qədər azalda bilər. 

HİT.az xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri “Environmental Research Letters” jurnalında dərc olunub.

Quraq ərazilər buxarlanmanın yağıntı miqdarını əhəmiyyətli dərəcədə üstələdiyi ərazilərdir. Bura səhralar, yarımsəhralar və quru çöllər daxildir. Belə ərazilərdə həyat quraqlığa və torpağın deqradasiyasına xüsusilə həssasdır. Bu zonaların genişlənməsi isə milyardlarla insanın kənd təsərrüfatı və su təminatını təhdid edir.

Çin Meşə Təsərrüfatı Akademiyasının alimləri 1994–2023-cü illər üzrə iqlim məlumatlarını təhlil edib və 2071–2100-cü illər üçün proqnoz hazırlayıblar.

Hazırda quraq ərazilər Antarktida nəzərə alınmadan Yer kürəsinin quru sahəsinin təxminən 38,58 faizini tutur. Hesablamalara görə, əsrin sonuna qədər bu göstərici 39,31–40,28 faizə yüksələ bilər.

Mütləq rəqəmlərlə bu, təxminən 2,37 milyon kvadratkilometr ərazinin əlavə quraq zonaya çevrilməsi deməkdir. Bu sahə ölçüsünə görə təxminən Əlcəzair ərazisinə bərabərdir.

Ən ciddi dəyişikliklərin Avstraliyaya təsir edəcəyi gözlənilir. Alimlərin hesablamalarına görə, quraq zonaların genişlənməsi məhz bu ölkədə daha nəzərəçarpacaq olacaq.

Maraqlıdır ki, yeni proqnoz əvvəlki hesablamalardan daha optimistdir. Əvvəllər alimlər quraq ərazilərin planetin quru sahəsinin 56 faizinə qədərini əhatə edə biləcəyini ehtimal edirdilər.

Bu fərq müəlliflərin atmosferdə CO₂ səviyyəsinin yüksəlməsinin təsirini də nəzərə alması ilə bağlıdır. Karbon qazının artması bitkilərin böyüməsini sürətləndirə və onların sudan daha səmərəli istifadə etməsinə imkan verə bilər. Bu amil səhralaşma prosesini müəyyən qədər ləngidir.

Bununla belə, ümumi tendensiya narahatedici olaraq qalır. Alimlərin sözlərinə görə, iqlimin getdikcə daha quraq olması torpaqların və su ehtiyatlarının qorunması üçün qabaqcadan tədbirlər görülməsini tələb edəcək.

Quraq ərazilərin genişlənməsi ilk növbədə kənd təsərrüfatına mənfi təsir göstərə bilər. Əkinçilik üçün yararlı sahələr azalacaq, məhsuldarlıq aşağı düşəcək və su mənbələrinə düşən yük artacaq.

Quru zonaların artıq məskunlaşmış və kənd təsərrüfatı əraziləri ilə həmsərhəd olduğu regionlar xüsusilə həssas vəziyyətdədir.

Müəlliflər qeyd edirlər ki, CO₂ səviyyəsinin artmasının müsbət təsiri də məhdud xarakter daşıyır. Bitkilər karbon qazı ilə müəyyən həddə qədər doyduqca, onun quraqlığı zəiflədən təsiri azalacaq. Eyni zamanda, temperaturun yüksəlməsi quru ərazilərin daha da qurumasını davam etdirəcək.

Samir