Taylandda alimlər ömrünün böyük hissəsini meşə döşənəyinin altında keçirən son dərəcə nadir bitki aşkar ediblər. Qara rəngli çiçəyə malik bitki qeyri-adi görünüşü və sirli həyat tərzinə görə Thismia daemona – “şeytan çiçəyi” adlandırılıb.

HİT.az “Indian Defence Review”ə istinadən xəbər verir ki, bitki Taylandın qərbində yerləşən Thong-Pha-Phum Milli Parkında araşdırma aparan Çulalonqkorn və Şahzadə Sonqkla universitetlərinin tədqiqatçıları tərəfindən aşkarlanıb.

Kəşf alimləri yalnız bitkinin görünüşü ilə deyil, onun məskunlaşdığı ərazi ilə də təəccübləndirib. Thismia daemona dəniz səviyyəsindən təxminən 1000 metr yüksəklikdə yerləşən mövsümi dağ həmişəyaşıl meşəsində aşkar edilib. Bu qrupun nümayəndələri əvvəllər əsasən rütubətli, alçaq ərazilərdə yerləşən tropik meşələrdə qeydə alınıb.

Thismia daemona həyatının böyük hissəsini tökülmüş yarpaqların altında keçirir. Bitki əsasən çiçək açdığı zaman səthdə görünür.

Bu bitkinin yarpaqları və xlorofili yoxdur. Buna görə də əksər bitkilər kimi fotosintez yolu ilə enerji əldə edə bilmir. Bunun əvəzinə lazımi qida maddələrini yeraltı göbələklərlə qarşılıqlı əlaqə vasitəsilə əldə edir.

Məhz bu qeyri-adi yaşama strategiyası onu meşə döşənəyində faktiki olaraq “yaşayan” və göbələklərdən asılı olan xüsusi bitki qrupunun nümayəndəsinə çevirir.

Tədqiqatın nəticələri açıq elmi jurnal olan “PhytoKeys”də dərc olunub. Yeni növ Thismia cinsinin Geomitra adlı seksiyasına aiddir. Bu seksiyanın nümayəndələri bundan əvvəl yalnız Malay yarımadası, Borneo və Sumatrada aşkarlanıb. Bitkinin Taylandda tapılması onun daha şimalda yayılmasının ilk qeydə alınmış halıdır.

Bitki qeyri-adi görünüşünə görə bu adı alıb. Onun çiçəyi əsasən qara rəngdədir və yuxarı hissəsində buynuza bənzər çıxıntıları olan günbəzvari struktur yerləşir.

Alt hissədə qırmızımtıl-narıncı ləkələr var. Onlar uzaqdan parlayan gözlərə bənzəyə bilər. Bitkinin torpağın altında gizlənməsi ilə birlikdə bu xüsusiyyət ona olduqca vahiməli görünüş verir.

Şahzadə Sonqkla Universitetinin doktoru Sahut Çantanaorappintin sözlərinə görə, bitkinin meşə döşənəyində gizli, yeraltı və sirli həyat tərzi tədqiqat qrupunu onun Thismia daemona adlandırılmasına yekdilliklə razı salıb.

Yeni növün yalnız yaxın zamanda aşkarlanmasına baxmayaraq, artıq onun son dərəcə nadir olduğu hesab edilir.

Alimlər 50-dən az fərddən ibarət yalnız bir populyasiya aşkarlayıblar. Populyasiyanın tutduğu ərazi futbol meydançasından daha kiçikdir. Yayılma arealının bu qədər məhdud olması səbəbindən bitki ilkin olaraq nəsli kəsilmək təhlükəsi kritik həddə olan növ kimi qiymətləndirilib.

Populyasiyanın milli parkın ərazisində yerləşməsi onu məhv olmaqdan qismən qoruyur. Bununla belə, tədqiqatçılar yaşayış mühitinin kiçik bir hissəsində baş verə biləcək dəyişikliklərin belə növün sağ qalmasına ciddi təsir göstərə biləcəyindən narahatdırlar.

Çantanaorappintin sözlərinə görə, bitkinin qorunması üçün yerli icmalarla əməkdaşlıq etmək və biomüxtəlifliyin mühafizəsini insanların fəaliyyəti ilə uzlaşdırmağa imkan verən təbiəti qoruma yanaşmasını inkişaf etdirmək lazımdır.

Samir