Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski bildirib ki, ölkə müdafiə büdcəsində gözlənilmədən böyük kəsirlə üzləşib və ilin sonunadək əlavə 27 milyard dollara ehtiyac duyur. Avropalılar belə böyük büdcə kəsirini gözləmirdilər və vəsaitlərin səmərəli xərclənib-xərclənmədiyini, yaxud ehtiyacların şişirdilib-şişirdilmədiyini sual altına alırlar.
HİT.az xəbər verir ki, bu barədə "The Times" Aİ diplomatlarına istinadən məlumat yayıb.
Hazırda avropalı rəsmilər kəsirin haradan yarandığını, onun nə qədər böyük olduğunu və bu il Ukraynaya daha çox vəsait göndərməyin məqsədəuyğun olub-olmadığını, həmçinin bunun hansı formada həyata keçirilə biləcəyini müəyyənləşdirməyə çalışırlar. Ukrayna maliyyə çatışmazlığının aradan qaldırılmasına kömək etmək üçün Böyük Britaniya, Kanada və Yaponiyaya da müraciət edib.
Gözlənilməz müraciət Kiyevin müttəfiqləri ilə münasibətlərini daha da çətinləşdirə bilər. Bu, ölkənin 2022-ci ildən bəri ən təhlükəli dövrlərindən birini yaşadığı bir vaxta təsadüf edir. Avropa liderləri Ukraynaya dəstəyi daxili xərclər üzrə prioritetlərlə balanslaşdırmalı olacaqlar. Əks halda seçicilərin narazılığı ilə üzləşə bilərlər.
Kiyevin büdcə kəsiri həm də Ukraynaya dəstəyin dəyərinin artdığını sərt şəkildə xatırladır. Ölkə Rusiyanın fasiləsiz hücumları ilə üzləşir. Bu hücumlar arasında Ukraynanı əsas gəlir mənbəyindən məhrum edən limanlara zərbələr də var. Bundan əlavə, Ukraynada ballistik raketləri məhv edə bilən ələkeçirici raketlərə ciddi ehtiyac var və ölkə öz alternativlərini hazırlamaq imkanlarını genişləndirməyə çalışır.
Kəsir haradan yaranıb?
Büdcə kəsirinin mənbəyi hələ də aydın deyil və məsələ müəyyən ziddiyyətlərlə müşayiət olunur. Zelenski ötən ay Kiyevdə çıxışı zamanı bildirib ki, xərclərin bir hissəsi müdafiə sənayesində əhəmiyyətli dəyişikliklərin tərəfdarı olan və yaxın vaxtlarda vəzifəsindən azad edilən keçmiş müdafiə naziri Mixail Fedorovun dövrünə təsadüf edib. Onun vəzifədən azad edilməsi küçə etirazlarına səbəb olmuşdu.
Fedorov isə öz növbəsində onun vəzifədə olduğu müddətdə belə böyük kəsirin olmadığını bildirib və bunun nazirliyin yeni rəhbərliyinin layihələri ilə bağlı olduğunu deyib.
Ali Radanın büdcə komitəsinin rəhbəri Roksolana Pidlasanın sözlərinə görə, Rusiyanın Ukrayna sənayesinə, o cümlədən metallurgiya zavodlarına və taxıl ixracı dəhlizinə hücumlarını gücləndirməsi yalnız ötən ay ölkənin gözlənilən gəlirlərinin təxminən yarısını itirməsinə səbəb olub.
Ukraynanın büdcə kəsirini necə bağlamaq olar?
Avropa İttifaqı aprel ayında mürəkkəb siyasi prosesdən sonra Ukraynaya 100 milyard dollardan çox kredit ayırmağa razılıq verib. Vəsaitin iki il ərzində təqdim edilməsi nəzərdə tutulur.
Səkkiz avropalı diplomat və rəsmi sürətləndirilmiş ödənişin Ukraynanın daha böyük həcmdə vəsaiti qısa müddətdə əldə etməsi üçün yeganə real variant ola biləcəyi ilə razılaşıb. Bəzi avropalı rəsmilər belə bir planın getdikcə daha çox dəstək qazandığını bildiriblər.
Lakin bu məsələ hələ razılaşdırılmayıb. Avropa Komissiyasının rəsmiləri maliyyələşdirmə kəsirinin həcmini yalnız indi qiymətləndirirlər. Belə bir qərar isə başqa problem yarada bilər: gələn ilin sonuna daha az vəsait qalacaq.
Ukrayna həmçinin Avropa İttifaqına Rusiyanın suveren aktivlərini müsadirə etməsi üçün təzyiq göstərir. Bu, daha böyük həcmdə maliyyələşməni qısa müddətdə cəlb etməyin yollarından biri ola bilər. Brüsseldəki "Euroclear" maliyyə depozitarında 200 milyard dollardan çox dondurulmuş Rusiya aktivi saxlanılır.
Hazırda İsveç və Aİ-nin bir sıra ölkələri prosesi sürətləndirməyə çalışırlar. Lakin əvvəlki planın baş tutmasına mane olan problemlər hələ də qalır. Bu cür çətinliklər nəzərə alınmaqla, dondurulmuş vəsaitlərdən istifadə ilə bağlı hər hansı razılaşmanın əldə edilməsi, ümumiyyətlə mümkün olacağı təqdirdə belə, aylarla vaxt apara bilər.
Samir
