İspaniyadakı Prado Varqas mağarasında aşkar edilən 1500-dən çox daş alət, heyvan qalıqları və sümük retuş alətləri son neandertalların həyatına işıq salır. Daha gənc ocaq izləri isə Homo sapiens-in əraziyə təxminən 10 min il sonra gəldiyini göstərir.

HİT.az xəbər verir ki, Şimali İspaniyada yerləşən Prado Varqas mağarası Pireney yarımadasında yaşamış son neandertal icmaları ilə erkən Homo sapiens qrupları arasındakı zaman fərqini göstərən mühüm arxeoloji məkanlardan birinə çevrilib. Burqos bölgəsindəki mağarada əldə edilən tapıntılar iki insan növünün eyni ərazidən müxtəlif dövrlərdə istifadə etdiyini, lakin burada bir-biri ilə qarşılaşmadığını ortaya qoyur.

Uzun illərdir araşdırılan mağaranın Dördüncü təbəqə adlandırılan hissəsində təxminən 46 min il əvvəl yaşamış son neandertal qruplarına aid izlər aşkarlanıb. Bu icmaların müasir insanlardan təcrid olunmuş şəkildə, kiçik və müstəqil qruplar halında yaşadığı, özünəməxsus mədəni ənənələrə və müəyyən hərəkət ərazilərinə sahib olduğu müəyyən edilib.

Tapıntılar neandertalların Prado Varqas mağarasından ilboyu istifadə etmədiyini göstərir. Qruplar yazdan payızın sonlarına qədər mağarada qalır, qış aylarında daşqınların başlaması ilə ərazini tərk edirdilər. Qazıntılar zamanı aşkar edilən ağac emalı və dəri qaşıma alətləri onların gündəlik fəaliyyəti barədə birbaşa məlumat verir. Süd dişi və daşlaşmış dəniz qabığı qalıqlarının tapılması isə uşaqların da bu icmanın bir hissəsi olduğunu göstərir.

Eyni təbəqədən çıxarılan 1500-dən çox daş alət və heyvan qalıqları neandertalların ovçuluq vərdişləri barədə də ətraflı məlumat verir. Vəhşi öküz, çöl bizonu, çöl donuzu, at və maral ovlayan icma heyvanların uzun sümüklərini sındıraraq sümük iliyinə çatırdı.

Tədqiqatçılar həmçinin 100-dən çox sümük retuş aləti müəyyən ediblər. Bu alətlər daş alətlərin kütləşmiş kənarlarını yenidən itiləyərək onların istifadə müddətini uzatmaq üçün işlədilirdi. Bu tapıntılar mövcud materiallardan mümkün qədər uzun müddət istifadə edilən bir növ təkrar emal iqtisadiyyatının mövcudluğuna dair güclü dəlillər ortaya qoyub.

Ötən il aparılan qazıntılar zamanı Prado Varqas mağarasında erkən Homo sapiens qruplarına aid ocaq qalıqları da aşkar edilib. Təxminən 35 min il əvvələ aid edilən bu ocaqlar müasir insanların mağaradan son neandertal sakinlərindən təxminən 10 min il sonra istifadə etməyə başladığını göstərir.

Avrasiyanın müxtəlif bölgələrində neandertallarla Homo sapiens icmalarının qarşılaşdığı və onların arasında genetik əlaqələrin baş verdiyi məlumdur. Prado Varqas isə fərqli mənzərə təqdim edir. Buradakı neandertal icması müasir insanlarla birbaşa qarşılaşmayan son qruplardan biri hesab olunur.

Bu səbəbdən mağara yalnız iki insan növünün eyni ərazidən müxtəlif dövrlərdə istifadə etdiyini sənədləşdirmir. Eyni zamanda Homo sapiens ilə təmas olmadan həyatını davam etdirən son neandertal icmalarının ovçuluq, alətlərdən istifadə, mövsümi hərəkətlilik və qrup həyatı kimi xüsusiyyətlərini araşdırmaq üçün nadir arxeoloji imkan yaradır.

Samir