“Günəş vitamini” kimi tanınan D vitamini orqanizm üçün mühüm rol oynasa da, onun həddindən artıq miqdarı çatışmazlıq qədər təhlükəli ola bilər. Alimlər xəbərdarlıq edir ki, əlavələrə artan maraqla birlikdə doza aşımı halları da artır.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “ScienceAlert” portalı məlumat yayıb.

D vitamini kalsiumun mənimsənilməsinə kömək edir, immun sistemini dəstəkləyir və sinir sisteminin fəaliyyətində iştirak edir. Onun əsas hissəsi günəş işığının təsiri ilə dəridə sintez olunur, qalan hissəsi isə qida vasitəsilə — məsələn, yağlı balıq və zənginləşdirilmiş məhsullardan alınır.
Lakin əlavələrin həddindən artıq qəbulu qanda kalsium səviyyəsinin təhlükəli şəkildə artmasına səbəb ola bilər. Hiperkalsemiya kimi tanınan bu vəziyyət kalsiumun damar və yumşaq toxumalarda yığılmasına, böyrək daşlarının yaranma riskinin artmasına və sümük toxumasının funksiyasının pozulmasına gətirib çıxarır. Simptomlara ürəkbulanma, zəiflik, əzələ və sümük ağrıları, həmçinin həzm problemləri daxildir.

Əksər hallarda vəziyyət əlavələrin dayandırılması və müalicə ilə stabilləşdirilə bilir, lakin ağır hallarda böyrək çatışmazlığı və ya təhlükəli qanaxmalar kimi ciddi fəsadlar yarana bilər.

Araşdırmalara görə, belə halların sayı artmaqdadır. Məsələn, ABŞ-da 2000–2014-cü illər arasında D vitamini ilə bağlı 25 mindən çox doza aşımı qeydə alınıb və bir neçə il ərzində bu göstərici 16 dəfə artıb. Xüsusilə uşaqlar və yaşlılar risk qrupuna daxildir.

Xüsusi təhlükə dozalanma səhvləri ilə bağlıdır. Məsələn, bir halda yaşlı pasiyent həftədə bir dəfə qəbul etməli olduğu yüksək dozanı hər gün qəbul edib və bu, hiperkalsemiyanın inkişafına səbəb olub.

Mütəxəssislər bildirir ki, əksər insanlar üçün təhlükəsiz gündəlik doza 600–800 beynəlxalq vahid (15–20 mkq), yuxarı hədd isə təxminən 4000 BV (100 mkq) təşkil edir. Həkim təyinatı olmadan bu həddi aşmaq tövsiyə edilmir.

Eyni zamanda əlavələrin effektivliyi müzakirə mövzusudur. Bəzi tədqiqatlar D vitamininin idrak funksiyalarını yaxşılaşdıra və bəzi xəstəliklərin riskini azalda biləcəyini göstərsə də, digər araşdırmalar bu təsiri təsdiqləmir.

Mütəxəssislər vurğulayır ki, əksər hallarda D vitamini ehtiyacı günəş işığı və qida ilə qarşılanır, əlavələrin qəbulu isə yalnız həkim nəzarəti altında olmalıdır.

Samir